AVS: structurele investeringen nodig

Vanaf maandag 10 mei kunnen scholen gebruikmaken van een keuzemenu met bewezen effectieve manieren om achterstanden van leerlingen in te lopen en de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren. De menukaart is bedoeld om basisscholen, middelbare scholen en scholen voor (voortgezet) speciaal onderwijs te helpen om de gevolgen van corona aan te pakken. Zowel op het gebied van leervertraging, als het welzijn van leerlingen. De AVS ziet het Nationaal Programma Onderwijs als de start van een langetermijnagenda en roept het nieuwe kabinet op om te investeren in een meerjarige investeringsagenda voor het onderwijs.

Voor de aanpak krijgt een gemiddelde school volgend schooljaar minimaal 700 euro per leerling. Scholen met veel leerlingen met achterstanden krijgen extra geld. Op www.NPOnderwijs.nl is algemene informatie over het Nationaal Programma Onderwijs te vinden, en specifiek informatie over de ondersteuning aan scholen. Op deze site kunnen schoolleiders ook de menukaart voor effectieve interventies vinden.

“Het is nodig dat er extra middelen komen om vertragingen en opgelopen achterstanden aan te pakken, dat is in het belang van onze leerlingen. Hierbij moeten we onze leraren en schoolleiders niet zwaarder belasten dan zij nu al zijn”, aldus AVS-voorzitter Petra van Haren. “Het veld loopt op zijn tandvlees. Gezien de situatie waarin met regelmaat klassen naar huis worden gestuurd, mensen zich vaak onveilig voelen en vervangingsvraagstukken dagelijks veel tijd vragen, is het een uitdaging om dit positief op te pakken en te laten zien dat voldoende investeringen leiden tot resultaat. Het kan echter een opmaat zijn om te laten zien dat een investering als deze structureel moet worden. Maar voldoende tijd hoort daar dan wel bij”.

De menukaart bevat 24 wetenschappelijk onderbouwde effectieve interventies die scholen kunnen helpen om de middelen van het Nationaal Programma Onderwijs goed in te zetten. De interventies van de kaart zijn bedoeld voor alle onderwijssoorten in het funderend onderwijs: (speciaal) basisonderwijs, voortgezet onderwijs, (voortgezet) speciaal onderwijs en praktijkonderwijs. De menukaart is tot stand gekomen in samenwerking met schoolleiders, leraren, onderwijsorganisaties en wetenschappers en gebaseerd op internationaal onderzoek. Scholen brengen momenteel in kaart hoe hun leerlingen ervoor staan. Hiervoor hebben ze een ‘schoolscan’ (probleemanalyse) gemaakt. Op basis daarvan maken schoolbesturen en lerarenteams een plan voor het komende schooljaar. Hierbij maken ze keuzes uit het keuzemenu, dat aangeeft hoeveel interventies kosten, hoe effectief die zijn, hoe sterk het bewijs daarvoor is en waar je op moet letten bij de uitvoering. Omdat het om ingrijpende plannen gaat, moet de medezeggenschapsraad instemmen met het plan.

De schoolleider en het schoolteam formuleren doelen en kiezen interventies in nauwe afstemming met het schoolbestuur, ouders en leerlingen. Het is van belang ouders en leerlingen goed te betrekken. Een gesprek tussen docent, ouders en leerling is hierbij het uitgangspunt.

Schoolleiders eerder nog niet enthousiast

Een meerderheid van de schoolleiders (53 procent) is niet enthousiast over het Nationaal Programma Onderwijs na corona, bleek uit een peiling van de AVS eind maart onder 300 basisschooldirecteuren. Slechts 23 procent is positief over wat men eind maart wist over het plan. Dat blijkt uit een peiling van de Algemene Vereniging Schoolleiders (AVS) onder 300 directeuren in het basisonderwijs. Volgens veel schoolleiders zorgt het plan in het hier en nu voor onrust door bijvoorbeeld het vele administratieve werk dat men verwacht, terwijl de werkdruk al zo hoog is. 85 procent van de schoolleiders had liever structurele investeringen gezien en 57 procent wil meer tijd. Met name de tijdsduur is volgens schoolleiders niet haalbaar (57 procent). 32 procent heeft twijfels over de haalbaarheid en slechts 11 procent is overtuigd de planning wel te halen. Ook weet 29 procent eind maart nog niet waar het geld aan uitgegeven zal worden.

Uit de AVS-ledenpeiling blijkt wel dat ruim 70 procent van de schoolleiders wel tevreden is dat ze met het team en onder leiding van de directie kunnen beslissen waar het geld aan wordt besteed.

Interventies

Scholen kunnen er bijvoorbeeld voor kiezen om voor alle leerlingen de schooldag te verlengen of na schooltijd extra lestijd aan te bieden aan leerlingen die dat kunnen gebruiken. Ook twaalf weken lang, vijf keer per week 30 minuten één-op één-instructie door een leraar helpt leerlingen vooruit. Daarnaast kunnen scholen kiezen voor instructie in kleine groepen en tweewekelijks een half uur lezen en rekenen/wiskunde in groepjes, waarbij leerlingen van elkaar leren.

Ook is het mogelijk om de lesstof in blokken op te delen met duidelijke doelen, waarbij elke leerling in eigen tempo aan de doelen werkt. Leerlingen die de doelen niet halen, krijgen extra hulp. Sportactiviteiten kunnen ervoor zorgen dat leerlingen weer meer betrokken raken bij school en minder spijbelen. Sport koppelen aan korte lessen lezen en rekenen/wiskunde heeft eveneens een positief effect, blijkt uit onderzoek.

Uitleg menukaart

De menukaart heeft twee niveaus: er zijn zes categorieën van interventies, waaronder verschillende typen interventies zijn opgenomen.

Vanuit de menukaart kun je onder andere naar de databank van effectieve jeugdinterventies. In de databank is terug te vinden hoe sterk de wetenschappelijke onderbouwing is van deze interventies.

De eerste versie van de menukaart is te vinden op: www.nponderwijs.nl. Het keuzemenu wordt de komende tijd doorontwikkeld, bijvoorbeeld met extra handreikingen voor beroepsgerichte vakken, loopbaanoriëntatie en de overgang van vo naar mbo.

Om te helpen bij de interventiekeuzen of om te monitoren en evalueren zijn er diverse praktijkkaarten (zie links).

Ondersteuning

Vanaf 10 mei is het webinar Nationaal Programma Onderwijs – Naar een haalbaar, gedragen en duurzaam plan online beschikbaar via de website van de AVS. In dit webinar delen Anje Ros (Lector Goed leraarschap, Goed leiderschap, Fontys Hogescholen) en Loes van Wessum (associate lector Leiderschap in Onderwijs en Opvoeding, Windesheim) goede tips om met jouw school en team te komen tot een haalbaar, gedragen en duurzaam Nationaal Programma Onderwijs-plan.

Aan de hand van dit webinar organiseren we op 28 mei aanstaande tussen 9.15 uur en 10.15 uur een online werkbijeenkomst waar je terecht kunt voor vragen en informatie

Vanuit het ministerie van OCW zijn er diverse ondersteuningsmaatregelen in voorbereiding. Zoals:

  • In de week van 17 mei opent de telefonische helpdesk. Hier kunnen scholen, schoolbesturen en gemeenten terecht met hun vragen over het Nationaal Programma Onderwijs. Scholen kunnen onderwijskundig advies van een expert inwinnen.
  • Voor scholen met ernstige risico’s voor de kwaliteit organiseert OCW expertondersteuning. Die loopt deels al via bestaande ondersteuningsprogramma’s zoals Goed Worden Goed Blijven, Leren Verbeteren en Voortgezet Leren.
  • Er komen brochures en handreikingen beschikbaar:
    • In de week van 10 mei de brochure ‘Succesfactoren voor een effectief schoolprogramma’.
    • Een handreiking voor (gemeenschappelijke) medezeggenschapsraden in het kader van het programma Sterk medezeggenschap
    • Op de pagina voor ouders komt een gesprekswijzer beschikbaar voor het gesprek tussen school, ouders en leerling
  • Op onderwijskennis.nl komt vanaf half mei wetenschappelijke kennis over interventies in de Nederlandse context beschikbaar.
  • Er is een kenniscommunity in opbouw die werkt aan versterking van regionale kennisnetwerken, goede praktijkvoorbeelden en het leren van elkaar.
  • Op de website slo.nl/npo is ondersteuning te vinden over de volle breedte van het curriculum: van taal en rekenen/wiskunde tot kunst en cultuur, voor het basisonderwijs én voor het voortgezet onderwijs.
  • OCW organiseert in de komende tijd rond verschillende thema’s webinars. De eerstvolgende webinars gaan over de menukaart met effectieve interventies en vinden plaats in de tweede helft van de maand mei.

Links

Gerelateerd nieuws