Weerbaarheid organisatie

Cisissituaties vragen veel van alle betrokken.  De Wet medezeggenschap scholen (WMS) voorziet niet in voorschriften voor crisissituaties. Het bestuur, de directie en de (gemeenschappelijke) medezeggenschapsraad ((G)MR) hebben zich dus in eerste instantie te houden aan de bepalingen, zoals die door de wet worden voorgeschreven. In de praktijk echter mag je in een crisissituatie wel enige flexibiliteit verwachten van je (G)MR. Als de (G)MR hierin niet wil meegaan, dan is dat – kort door de bocht gesteld – heel vervelend maar dan is het helaas zo. Je zult achteraf hierover het gesprek met elkaar moeten voeren.

Neem je (G)MR mee!

Feitelijk kan het overleg met je medezeggenschapsraad tijdens een crisissituatie niet stilvallen! Integendeel, het is juist verstandig dat je je (G)MR blijft betrekken bij besluiten. Zo bundel je de krachten en kom je tot oplossingen die op voldoende draagvlak kunnen rekenen. Is er tempo nodig, neem dan je medezeggenschapsraad goed mee zodat zij de besluitvorming begrijpen én kritisch kunnen volgen. Dat is van belang, zeker als het lastige besluiten betreft.

Tussen overheid en medezeggenschap

Het begint allemaal met infomeren en communiceren. We hebben tijdens de coronapandemie gezien dat er vanuit de overheid soms vaak en veel wordt gecommuniceerd… Overheidsmaatregelen vereisen wel eens zodanige spoed dat het niet altijd haalbaar is om eerst met de (G)MR te overleggen. Maatregelen vanuit het RIVM en/of de regering moeten simpelweg uitgevoerd worden. Soms gaat een maatregel meteen in, en is het zaak om de (G)MR zo gauw mogelijk te informeren over de vertaling van de maatregel naar schoolniveau, én over de gevolgen voor eventueel beleid. Een belangrijke vraag is dan altijd: is dit een noodmaatregel of moeten/kunnen we hier beleid op maken?

Repareer het dak als de zon schijnt

Spreek af om soepel om te gaan met termijnen. Bewaak daarbij de balans tussen snelheid en zorgvuldigheid. Spreek af hoe de (G)MR bij de besluitvorming betrokken wordt. Betrek (de voorzitter van) de (G)MR zoveel mogelijk bij de interne discussies die worden gevoerd en bij beslissingen die genomen worden. Het is wellicht handig om als de zon schijnt, het dak te repareren: leg afspraken over hoe te communiceren en te handelen in een crisissituatie, vast in een kleine handleiding. In zo’n protocol kun je eventueel verschillende (algemene) scenario’s uitwerken.

WMS

In de WMS staan verschillende artikelen waarop de (G)MR zich kan beroepen.

Als er sprake is van een pandemie, dat is artikel 10.1 sub e belangrijk: instemmingsbevoegdheid van de hele (G)MR op de regelingen voor veiligheid, gezondheid en welzijn. Ook artikel 11.1 sub f, dat adviesbevoegdheid toekent aan de hele MR over de organisatie van de school, kan hier een rol spelen.

Als thuisonderwijs aan de orde is, komt het beleid rondom de voorzieningen voor leerlingen in beeld. In het primair onderwijs is dat een instemmingsbevoegdheid van de oudergeleding (artikel 13.1 sub d).

Soms kan om organisatorische redenen een afwijking van het vastgestelde vakantierooster nodig zijn. Hiervoor geldt de adviesbevoegdheid van de (G)MR (artikel 11.1 sub l, regeling van de vakantie).

2 december 2025

De corona pandemie ligt ons allen nog vers in het geheugen. Het was een tijd van collectief zoeken naar oplossingen om het onderwijs, soms krakend en piepend, toch in de lucht te houden… Het was een nare periode maar ook een leerzame, en als het goed is, zijn we nu (beter) voorbereid op dergelijke situaties die, als we de wetenschappers mogen geloven, in de toekomst niet uit te sluiten zijn.

Scholen doen er verstandig aan om de plannen die toen zijn gemaakt, niet weg te gooien. Als een pandemie (of minder ernstig: een lokale of regionale uitbraak van een zeer besmettelijke, dodelijke ziekte) zich nog eens mocht voordoen, dan kun je putten uit die plannen en uit de ervaringen uit het corona tijdperk.

Aandachtspunten

– Communicatie met bestuur, ouders, team onderling, leerlingen maar ook andere instanties, denk aan de gemeente, de GGD enz.
– Organisatie van het onderwijs: het meest waarschijnlijke scenario zal toch afstandsonderwijs zijn…

Afstandsonderwijs

Als er sprake is van een leerling die langdurig ziek is maar wel in staat is om van thuis uit onderwijs te volgen, dan ligt de keuze voor afstandsonderwijs voor de hand…

Als een leraar thuis moet blijven omdat hij/zij in quarantaine is, en er is geen vervanging mogelijk, dan is afstandsonderwijs een optie die je als school serieus moet onderzoeken.

Deze keuze is echter vooralsnog nadrukkelijk de professionele keuze van de school. Afstandsonderwijs kan dan ook niet door individuele ouders worden afgedwongen. Scholen kunnen niet aan het onmogelijke worden gehouden.

Het ministerie van OCW en het onderwijsveld hebben afgesproken om tijdelijke schoolsluiting in het primair, voortgezet en (voortgezet) speciaal onderwijs vanwege het coronavirus landelijk te registreren. Hiervoor is per 15 oktober een meldpunt ingericht binnen het Internet Schooldossier op de website van de Inspectie van het Onderwijs. Het registreren kost hooguit een paar minuten tijd. De informatie is erg belangrijk om zicht te houden op de continuïteit van onderwijs en waar nodig bij te sturen.

Schoolbesturen geven een melding wanneer een hele school of vestiging tijdelijk sluit. Ook schoolbesturen waarvan er sinds de start van het schooljaar 2020/2021 scholen of vestigingen gesloten zijn (geweest) vanwege het coronavirus, worden opgeroepen dit alsnog in het Internet Schooldossier te melden.

Waarom is dit meldpunt van belang?

Ook in deze tijd van corona blijft het onverminderd van belang dat kinderen op school onderwijs krijgen. Scholen werken er hard aan om goed onderwijs te blijven bieden. Er kunnen echter situaties ontstaan waarin het tijdelijk niet meer mogelijk is om de school open te houden en fysiek onderwijs te geven. Het meldpunt is bedoeld om te registeren welke scholen tijdelijk sluiten als gevolg van het coronavirus. De registratie is belangrijk om samen zicht te houden op de continuïteit van het onderwijs. Na de melding neemt de inspectie (waar nodig) contact op met het bestuur of de school om de tijdelijke oplossingen voor de continuïteit van het onderwijs en vooruitzichten te bespreken.

In het kort wordt het volgende van schoolbesturen gevraagd:

1. Meld als een school of vestiging vanwege corona tijdelijk moet sluiten (peildatum vanaf start schooljaar 2020/2021);
2. Geef daarbij aan welke maatregelen zijn/worden genomen om het onderwijs te continueren;
3. Meld actief als de school of vestiging weer opengaat.

Peilingsonderzoek

Naast het meldpunt wordt er aanvullend peilingsonderzoek gedaan naar de gevolgen van het coronavirus voor het onderwijs. Dit onderzoek vindt maandelijks plaats en wordt uitgevraagd onder de scholen. Met de informatie uit het meldpunt en peilingsonderzoek wordt een maandelijkse rapportage opgesteld die openbaar beschikbaar komt. De rapportage geeft een beeld op regionaal niveau en is niet terug te leiden tot individuele scholen of vestigingen. De rapportages geven informatie om, waar nodig, beleid te maken, bijvoorbeeld om leerachterstanden te voorkomen.

Zie ook: Doe mee met maandelijks onderzoek naar effecten coronavirus (PO en VO)

Meer informatie

Voor informatie over onderwijs op afstand kunnen schoolbesturen terecht op de website www.lesopafstand.nl en voor vragen bij het bijbehorende loket. Voor vragen over de website Internet Schooldossier of het meldingsformulier kunnen schoolbesturen contact opnemen met de Inspectie van het Onderwijs.

Links

Internet Schooldossier
Stel je vraag
Website lesopafstand.nl
Contact opnemen met Inspectie van het Onderwijs