02.07.26

Wetsvoorstel Vrij en veilig onderwijs verworpen

De Tweede Kamer heeft afgelopen dinsdag (30 juni), ondanks een uitstelverzoek van het kabinet, het wetsvoorstel Vrij en veilig onderwijs verworpen. AVS herkent zich in de zorgen die kamerleden hebben.

Een veilige school is een basisvoorwaarde voor goed onderwijs. AVS staat volledig achter de ambitie van dit wetsvoorstel: minder incidenten, betere ondersteuning van leerlingen en personeel en een schoolcultuur waarin grensoverschrijdend gedrag wordt voorkomen en serieus wordt opgepakt. Schoolleiders zien dagelijks hoe belangrijk dit is. Tegelijkertijd heeft AVS er – samen met de PO-Raad, VO-raad en Sectorraad GO – steeds op gewezen dat het wetsvoorstel in de praktijk vooral zou leiden tot meer registreren, monitoren en melden zónder dat aannemelijk is gemaakt dat dit daadwerkelijk tot een veiligere schoolcultuur leidt. Die zorg werd onderstreept door het advies van de Raad van State. De Raad wees op het risico dat scholen vooral bezig zouden zijn met het voldoen aan procedurevoorschriften, terwijl juist ruimte, tijd en aandacht voor het open gesprek over grenzen en gedrag nodig zijn.

Bezwaren tegen oud voorstel

AVS signaleert drie knelpunten waardoor het inmiddels verworpen wetsvoorstel niet zou werken voor schoolleiders in de praktijk:

• Lastenverzwaring zonder bewezen meerwaarde.
  Een verplichte registratie- en meldsystematiek, een veiligheidscoördinator, een vertrouwenspersoon en jaarlijkse evaluatieverplichtingen kosten schoolleiders tijd die ten koste gaat van de daadwerkelijke aanpak op de werkvloer.
  
• Overlap met bestaande kaders.
  De Arbeidsomstandighedenwet voorziet al in een wettelijk kader voor de bescherming van personeel. Aanvullende, deels overlappende onderwijswetgeving, leidt tot dubbele toezichtslasten en onduidelijkheid tussen Onderwijsinspectie en Arbeidsinspectie.
  
• Personeel onvoldoende geborgd.
  Met het schrappen van de landelijke personeelsmonitor uit het wetsvoorstel bleef onvoldoende geregeld hoe de veiligheid van onderwijspersoneel zelf structureel wordt gevolgd en verbeterd.

Dit hebben schoolleiders nodig

AVS rekent erop dat het kabinet, gezien de brede kritiek vanuit vrijwel alle fracties en sectororganisaties, niet teruggrijpt naar een ongewijzigde herindiening, maar het wetstraject gebruikt om tot een sterk verbeterd voorstel te komen. Wij pleiten daarbij voor:

1. Een aanpak die uitgaat van vertrouwen in scholen en investeert in pedagogisch handelingsperspectief, in plaats van primair in administratieve verplichtingen.
2. Heldere afbakening ten opzichte van de Arbowetgeving, zodat schoolleiders niet met dubbele toezichtskaders te maken krijgen.
3. Concrete aandacht voor de veiligheid van onderwijspersoneel, niet alleen van leerlingen.
4. Voldoende implementatietijd en praktische ondersteuning voor scholen, mocht een aangepast voorstel alsnog worden ingediend.

AVS blijft hierover in gesprek met ministerie van Onderwijs en de Tweede Kamer. Onze beleidsadviseurs Lianne ter Steeg en Lambert van der Ven betrekken hierbij schoolleiders actief en gebruiken hun inbreng voor een eventueel vervolgtraject voor aanpassing van het wetsvoorstel.

Al gestart met veiligheid?

Voor scholen die al gestart zijn met voorbereidingen op de eerdere wettekst geldt: de bouwstenen van een veiligheidsbeleid, vertrouwenspersoon en evaluatiecyclus blijven waardevol, ongeacht de wettelijke verplichting.