Scola biedt onderdak aan opvang en onderwijs van 0 tot 16 jaar in het Gelderse Elburg. “We willen kinderen het gevoel geven dat er geen overgang is van voorschool tot voortgezet onderwijs.” AVS-voorzitter Petra van Haren nam een kijkje en sprak met de bevlogen directeuren. 

Een dreumes drukt zijn neus tegen het raam van de deur en zwaait naar elke juf of leerling die voorbij komt. Het lijkt alsof hij niet kan wachten om naar school te gaan. Die stap is letterlijk gezien in Scola niet zo groot. Het kleurrijke gebouw in Elburg biedt onderdak aan opvang en onderwijs van 0 tot 16 jaar. Het idee hiervoor ontstond tien jaar geleden toen de Admiraal van Kinsbergenschool, een bijzonder neutrale basisschool, van de gemeente mocht verbouwen. “Moeten we dat wel doen?”, vroeg directeur Els Baauw zich af. “Onze school telt rond de honderd leerlingen en zal nooit echt groot worden in het overwegend christelijke Elburg, waar sprake is van krimp.”
 
Lange adem
Samengaan met andere partijen in een soort brede school lag volgens haar voor de hand, maar het bleek een proces van lange adem. De Van Kinsbergenschool, die ontwikkelingsgericht onderwijs (OGO) biedt, vond aansluiting bij daltonschool De Vrijheid, een openbare school met eenzelfde leerlingenaantal. Baauw: “Het was helder dat we iets moesten doen, wilden we nog een toekomst hebben.”
“Krimp noopt tot samenwerken”, ziet Ilse van Hal. Ze is meerschools directeur, onder andere van De Vrijheid, bij Stichting Proo. “Ondernemerschap is dat je kansen ziet en het lef hebt om onverschrokken door te gaan. In wat we gemeenschappelijk hebben, liggen de kansen. Dat zag ik ook in het dorp Veessen, waar een openbare en christelijke school met succes zijn samengegaan.”
De peuterspeelzaal van Stichting Prokino, die ook kinderopvang aanbiedt, zat al bij de Van Kinsbergenschool in. Toen ook het Van Kinsbergen college voor vmbo, havo en vwo op zoek was naar uitbreiding, werd het voor alle partijen duidelijk: het moest een educatieve voorziening worden met een breed activiteitenaanbod voor kinderen van 0 tot 16 jaar. “Een visiestuk moet rijpen als een goede fles wijn”, weet Baauw nog. “Maar toen we eenmaal de knoop definitief hadden doorgehakt, ging het heel snel. Binnen een jaar stond het gebouw er.”
 
Brede trap
Tijdens de rondleiding prijst AVS-voorzitter Petra van Haren de overzichtelijkheid van het gebouw. Beneden zijn de peuterspeelzaal, kinderopvang en basisschool De Vrijheid gevestigd. Een vier meter brede trap vol vrolijke kussens leidt naar basisschool Van Kinsbergen en de twee lokalen van het Van Kinsbergen college op de eerste verdieping. “Hoe hebben jullie het zakelijk geregeld?”, vraagt Van Haren. “De Stichting Scola van Kinsbergen is juridisch eigenaar”, legt Baauw uit. “De directeuren van de drie scholen vormen het bestuur en onze besturen zijn de Raad van Toezicht. We betalen alle drie exploitatiekosten en de kinderopvang betaalt huur.”
Een werkgroep boog zich over de samenwerking in de praktijk. Er kwamen afspraken over hoe om te gaan met de was tot waar ouders hun buggy’s neerzetten. “We maakten ook pedagogische afspraken”, vertelt Annelie Jager, locatiedirecteur van daltonschool De Vrijheid. ­“Bijvoorbeeld over het gebruik van gezamenlijke ruimte of hoe we met elkaar omgaan.” “Zo spraken we af dat we elkaars kinderen aanspreken of helpen als dat nodig is”, vult Baauw aan. “En dat is wat Scola zo bijzonder maakt. We lopen hier op goud, omdat we alles onder één dak hebben.” Jager: “Daardoor zijn de lijntjes kort. Het is eenvoudig om bijvoorbeeld een vo-docent even te vragen om mee te kijken.”
 
Schommelende pubers
Aan een tafel in de centrale hal zitten vier kinderen over hun taalboek gebogen. “Het is hier een stuk rustiger werken dan in de klas”, verklaart Sven uit groep 5 van De Vrijheid. Hij vindt het heel leuk dat er meer scholen in het gebouw zitten. “Tijdens de bso kun je ook met andere kinderen spelen.” “En ik vind het leuk dat ik af en toe mijn grote zus tegenkom, die heeft hier af en toe ook les”, vult klasgenoot Roos aan.
Met één hand aan de leuning van de hoge trap komen de kinderen van groep 3/4 van de Van Kinsbergenschool in een rijtje naar beneden. Ze houden zich netjes aan de afspraak die op de trap geldt: via de linkerkant naar beneden en via de rechterkant omhoog. Als de vo-leerlingen zich hier niet aan houden, worden ze direct door de jongere kinderen gecorrigeerd, weet Baauw: “O, sorry’, roepen ze dan en ik hoorde er later één zeggen: ‘Nou, ik hoef voorlopig geen kinderen hoor, daar zit ook geen jeu in.’ Het zijn grote lummels, maar zodra de kleintjes weg zijn, hangen ze zelf in de schommels. Geweldig toch dat dat kan!”
Van Haren: “Het is mooi om te zien dat deze samenwerking een andere spin off heeft dan het vertrek vanuit doorgaande leerlijnen. Je kunt je afvragen wat het hoogste doel is.” Jager: “Doorgaande leerlijnen zijn van groot belang, maar de onderlegger is inderdaad het pedagogische verhaal. We willen kinderen het gevoel geven dat er geen overgang is van voorschool tot voortgezet onderwijs. Als dat lukt, worden die leerlijnen ook sneller gerealiseerd omdat je elkaar makkelijker kunt vinden.” Baauw: “Je moet elkaar eerst leren kennen om te kunnen bouwen. We groeien nu op een mooie manier naar elkaar toe.”
 
Win-win
Kinderen van groep 7/8 krijgen Engels van een docent van het Van Kinsbergen college en ze gaan naar de hoofdlocatie van de vo-school voor les in natuur- en scheikunde. “Een win-winsituatie”, vertelt Heidy van den Berg, directeur Van Kinsbergen college. “Leerlingen maken op een aantrekkelijke manier kennis met techniek, wat van belang is gezien het aantal vakmensen dat nodig is. Én ze maken alvast kennis met onze school, waardoor de overgang kleiner wordt.”
Een educatieve voorziening zoals Scola ziet ze als de toekomst. “Het zorgt ervoor dat onnatuurlijke overgangen verdwijnen. Ouders kiezen bovendien heel bewust voor een kinderdagverblijf vanwege een bepaalde sfeer en manier van omgaan met kinderen. Des te fijner is het voor hen om te weten dat de basisschool én middelbare school hierop aansluiten.”
De financiële kant is volgens Van den Berg nog een lastig punt. “Het salaris van docenten in het voortgezet onderwijs is hoger dan in het primair onderwijs. Dat betekent dat we in overleg wel oplossingen vinden om de inzet van mijn docenten te bekostigen, maar dat de financiering dus niet één-op-één dekkend is. Ik hoop dat de overheid deze uitwisseling ook financieel mogelijk gaat maken.”
 
Evenementenbureau
In het lichte lokaal op de bovenverdieping ploffen scholieren in hun bankjes en pakken direct hun iPad erbij. Deze derdejaars vmbo-tl volgen Intersectorale dienstverlening & producten, ook wel ‘het Evenementenbureau’ genoemd: een programma vol vakken en vaardigheden die nodig zijn om een evenement te organiseren. “Het is mijn favoriete vak”, vertelt Esmee (14 jaar). “Je hoeft niet stil te zitten en leert bijvoorbeeld games maken.” De scholieren vinden het fijn hier op Scola. Judith (15): “Later wil ik iets met kinderen gaan doen, dus het is leuk dat ik nu al met ze te maken heb.” Voor het Evenementenbureau mogen ze echte activiteiten organiseren. Van vossenjacht op Koningsdag, het Elburgs kampioenschap voorlezen voor opa’s en oma’s tot het Sinterklaas- en Kerstfeest op Scola. Esmee: “Ik was skeelerpiet, dat vonden de kleintjes echt leuk.” Judith: “Ik was wel steeds bang dat ze me herkenden, haha.”
“Is de rol van schoolleider veranderd?”, wil AVS-voorzitter Van Haren weten. “Ja”, beaamt Baauw direct. “Ik laat me minder leiden door regels. Als het werkt met elkaar, dan regelen we het desnoods achteraf wel. Waar ik op moet letten is dat ik mensen meeneem. Ik kan er zelf zo vol van zijn, dat ik vaak te snel wil.” Herkenbaar vindt collega-schoolleider Jager: “In ons hoofd zijn we soms al verder. Maar het aantal mensen waar we mee te maken hebben, is heel groot. Naast management en team, is er ook nog een grote groep ouders die tijd nodig heeft om te wennen aan dit concept.” “Een ander verschil is dat ik voorheen altijd in mijn eentje zat”, vertelt Baauw. “Nu trekken we als directeuren veel samen op, daar wordt het werk een stuk feestelijker van.”
 
Bruisend
Van Haren: “Als ik over vijf jaar hier kom, wat zie ik dan?” “Dan staat er een verdieping bovenop”, grapt Baauw. “Een apart lokaal voor handvaardigheid of muziek zou wel fijn zijn, maar ik hoop vooral dat er een bruisende school staat met een mooi activiteitenprogramma voor alle kinderen door elkaar heen.” Jager: “Het ideaalbeeld is dat we opvang en onderwijs nog meer in elkaar kunnen laten overlopen. Sommige kinderen kunnen erbij gebaat zijn om les op andere tijden te krijgen, waarin meer persoonlijke aandacht mogelijk is.” Baauw: “Scola is Grieks voor leren, ontwikkelen en vrije tijd. Dat zegt in één woord precies waar we voor willen staan.” _
 
 
‘Volledige integratie te duur’
Het aantal brede voorzieningen waarin opvang en onderwijs samenwerken, zoals integrale kindcentra, is de afgelopen jaren explosief gestegen naar ruim drieduizend. Ook wordt er her en der geëxperimenteerd met één voorziening voor kinderen van 0 tot 16 of 18 jaar, zoals Scola in Elburg of Laterna Magica in Amsterdam. Het grote voordeel is de mogelijkheid om doorlopende leer- en ontwikkellijnen te creëren, waardoor bijvoorbeeld achterstanden minder kans krijgen. Tal van organisaties, waaronder de AVS, zijn voorstander van een universeel stelsel van opvang en onderwijs. Ook de politiek praat al jaren over het slechten van de drempels. Zo is er sprake van verschillende financieringssystemen en cao’s, wat het schuiven met personeel lastig maakt, en gelden er andere regels voor onder meer medezeggenschap en huisvesting. Volledige integratie is volgens het kabinet alleen mogelijk als de kinderopvang een publiek bekostigde voorziening wordt en de budgetten worden gebundeld. Staatssecretaris Dekker noemt het bewijs hiervoor te dun en de kosten te hoog. In opdracht van het kabinet komt de Taskforce Samenwerking Onderwijs en Kinderopvang eind maart met voorstellen hoe de samenwerking tussen beide sectoren te vergemakkelijken. Maar die vallen wel binnen de huidige wet- en regelgeving en bestaande situatie, waarbij kinderopvang privaat blijft en de budgetten gelijk.
 

Gerelateerd nieuws