Wat doen scholen voor dakloze leerlingen?

Het aantal mensen dat leeft van een inkomen onder de armoedegrens neemt vanaf 2021 fors toe, melden het
Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) en het Centraal Planbureau (CPB). Ook kinderen worden hierdoor getroffen en raken soms dakloos. Hoe geef je deze leerlingen de beste begeleiding?

Handle with Care-Ruggensteun is opgericht om ervoor te zorgen dat basisscholen, maatschappelijke opvang en ouders vanaf het begin goed met elkaar overleggen, zodat het kind de steun krijgt die het nodig heeft. Het project startte in 2019 met een pilot in Tilburg. “Een belangrijke wens was om basisscholen beter te informeren over leerlingen die het thuis niet makkelijk hebben. Kinderen zitten vijf dagen per week op school, waardoor juist scholen een belangrijke rol kunnen spelen in het helpen van deze leerlingen”, zegt projectleider Edith Geurts.
“Dat geldt in het bijzonder voor kinderen, die niet thuis maar in de maatschappelijke opvang wonen en daardoor heel wat meemaken. Het zijn kinderen uit gezinnen met meerdere problemen, waarvan (dreigende) dakloosheid er slechts één is. Als de school weet wat er speelt én kan overleggen met de gezinsbegeleider van de maatschappelijke opvang, dan kun je samen veel beter nadenken over hoe je het kind optimaal ondersteunt.”

Onrust en stress

“We organiseren regelmatig een ‘driegesprek’ tussen school, maatschappelijke opvang en ouders. De pilotscholen vinden het prettig om hiervan deel uit te maken. Het geeft ze informatie die ze eerder niet hadden. En andersom ook: de maatschappelijke opvang kan de school advies vragen. Alle partijen hebben hun eigen deskundigheid én een gedeeld belang: het welzijn van het kind.”
“Het is een gemiste kans als de school niet weet dat een kind dakloos is. Ouders en kinderen vertellen daar meestal niet uit zichzelf over. Het kan zwaar zijn om in een gezinshuis te wonen met anderen, die hun eigen problemen hebben. Dat kinderen geen dak boven hun hoofd hebben, is vaak één van de vele issues die spelen. Financiële, verslavings- of ernstige psychische problemen van ouders komen geregeld voor. Dat een leraar of intern begeleider weet waarom ouders moeite kunnen hebben met het ondersteunen van hun kind, is goed. Je snapt daardoor ook waarom onrust en stress ontstaat.”

Naar schatting komen zo’n tweeduizend kinderen per jaar in de maatschappelijke opvang terecht. In Tilburg hebben jaarlijks 25 basisscholen (waarvan dertien meedoen aan de pilot) te maken met één of meer van deze ‘opvangleerlingen’. “De wisselwerking die tussen school, hulpverlening en ouder ontstaat, is belangrijk. Ouders vinden het fijn om ‘hun’ begeleider van de opvang mee te nemen naar een oudergesprek op school. Het werkt versterkend als zo’n zorgprofessional kan meedenken en meeluisteren. Van oudsher is de maatschappelijke opvang primair gericht op volwassenen, maar bij die volwassenen horen soms kinderen. Het is heel natuurlijk om de school te betrekken bij deze gezinnen en het kost meestal niet veel tijd. Het gaat vaak om enkele leerlingen en samen krijg je sneller een preciezer beeld van de leerling, waardoor je maatwerksteun kunt bieden.”

Gymkleren op voorraad

“In moeilijke thuissituaties kan school een veilige plek zijn, waar het kind gezien, gehoord en gesteund wordt. Op mentaal vlak helpt het als een leerling kan vertellen wat stress met hem doet en als leerkracht kun je adviezen geven hoe zo’n leerling zichzelf kan kalmeren. Een kind wil bovendien niets liever dan normaal gevonden worden. Een leerkracht die weet hoe het thuis zit, kan discreet een lunchpakketje toeschuiven of een tasje gymkleren op voorraad hebben.”

Geïnteresseerd in Handle with Care-Ruggensteun? Mail naar: edith@augeo.nl

Interessant?
Dit artikel stond in KADER , het vakblad voor schoolleiders, dat AVS-leden exclusief ontvangen. Wil jij KADER ook op de deurmat hebben? Word lid of abonnee, ontvang voortaan een kersvers exemplaar in de brievenbus en versterk de positie van schoolleiders.