Veiligheid en vriendschappen invloed op schoolprestaties
Een veilige omgeving en er-bij-horen in de klas vinden leerlingen in het basisonderwijs het allerbelangrijkste om zich op school thuis te voelen. Dan zijn ze gemotiveerd en kunnen ze goede prestaties behalen. Voor leerlingen in het voortgezet onderwijs zijn vriendschappen van groot belang voor hun motivatie, leerprestaties en kans op risicogedrag. Dat blijkt uit promotieonderzoek van Mariola Gremmen, die op 1 november aan de Rijksuniversiteit Groningen promoveert.
Bekend is dat gepest worden, het niet hebben van vrienden, afgewezen worden en niet populair zijn elk een negatief effect heeft op het schoolwelbevinden en de prestaties van basisschoolleerlingen. In het promotieonderzoek is gekeken naar het cumulatieve effect van deze zogeheten negatieve sociale posities. Het blijkt dat leerlingen minder goed functioneren op school wanneer ze meer negatieve sociale posities in de klas hebben. Veiligheid (niet gepest worden) en affectie (vriendschappen) zijn essentieel voor leerlingen om zich prettig te voelen, gemotiveerd te zijn en goede prestaties te halen.
Leerlingen die in de klas naast elkaar zitten, worden vaak vrienden en gaan meer op elkaar lijken. De motivatie voor school kan verminderen bij kinderen die niet naast hun vriendjes in de klas zitten. Leerkrachten kunnen dus met hun beslissing om bepaalde kinderen wel of niet naast elkaar te plaatsen invloed uitoefenen op de sfeer en de klas en de leerprestaties.
Voortgezet onderwijs
In de adolescentiefase is het belangrijk om goede vrienden te hebben, omdat vrienden steeds meer de voorbeeldrol overnemen van ouders en leraren. In de brugklas kiezen leerlingen gelijkgestemden als vrienden, voornamelijk op basis van gelijke cijfers bij hetzelfde type vakken. Een jaar later is er wisselwerking ontstaan tussen vrienden en gaan hun schoolcijfers nog meer gelijk op. Ook heeft de populariteitsnorm invloed op selectieprocessen en schoolprestaties. Als leerlingen die niet populair zijn hoge cijfers halen, zoeken laag presterende leerlingen elkaar op. Als populaire leerlingen goed presteren, sluiten leerlingen vriendschappen met leerlingen die vergelijkbaar presteren.
Ook komt uit het onderzoek naar voren dat risicogedrag vaak gerelateerd is aan schoolprestaties.
