‘EduNext – Transformeer je school van binnenuit’ is de prachtige titel van een boek met een boodschap waar iedere schoolleider achter staat. De wens om je school van binnenuit te transformeren heeft inspirerende ideeën nodig. Auteur Dirk de Boe stelt ons daartoe een duidelijke vraag: hoe zorgen we ervoor dat de leerling centraal staat in onze organisatie en niet de organisatie zelf?

cover-transformeer-je-school-van-binnen-uit.pngDe schrijver neemt je mee aan de hand van een model dat de leerling echt centraal zet in het leerproces. Kern van het boek is het doorbreken van patronen die de ontwikkeling van de school in de weg staan. Voordat je patronen met impact kunt doorbreken, ontwikkel je een visie. Daarmee bepaal je welke patronen bijdragen tot die visie en welke deze in de weg staan. Vervolgens gebruik je de provocatiemethode om een bepaald, niet wenselijk patroon te doorbreken. Dit helpt je om vanuit een bestaande situatie out of the box te denken. Je provoceert eerst samen om zo tot een idee te komen dat ver buiten de box is. Daarna ‘denk je terug’ tot het idee zo is geworden dat het draagvlak ontvangt en het patroon doorbreekt. De Boe noemt mooie voorbeelden hiervan. Stel dat je vindt dat er te veel vergaderd wordt? De provocatie is dan om alle vergaderingen af te schaffen. Om te komen tot acceptabele oplossingen die voldoende innovatief zijn, kun je het afschaffen terugdenken tot ideeën als vergaderingen halveren in tijd of staand vergaderen. Zo kom je via een omweg tot ideeën die je anders misschien niet bedacht had. Een ander voorbeeld is een saaie leeromgeving opfrissen. De school als pretpark zal op weinig draagvlak kunnen rekenen. Maar als je vanuit dit provocatieve idee terugdenkt, kom je misschien wel uit op muziek bij binnenkomst of het schilderen van sprookjesfiguren op de speelplaats. Of stel dat je samen besluit zonder lesmethodes te gaan werken: welke alternatieven kun je vanuit deze provocatie bedenken?

Vervolgens beschrijft de auteur vanuit acht verschillende invalshoeken hoe te transformeren met behulp van het transformatierad. In het midden van het rad staat de leerling. Het rad zelf wordt aangedreven door minstens acht wielen. Deze zijn de motoren om het toekomstige onderwijs anders in te richten. Leerinhoud, leervorm, leerproces, leertijd zijn vier van de acht wielen. Aan de hand van de invloed van leerlingen, ouders, leraren en schoolleiders geeft De Boe voorbeelden van hoe het transformatierad in beweging kan worden gebracht. De auteur analyseert bij elk wiel vastgeroeste patronen die in de weg kunnen zitten en bedenkt via de provocatiemethode alternatieven die het patroon doorbreken en het betreffende wiel weer doen draaien. In een school die zich zo transformeert, worden leraren weer eigenaar van onder meer de leerinhoud.

De vraag is echter of het boek leidinggevenden echt helpt om hun school of scholen van binnenuit te transformeren. Zeker, de manier waarop de auteur helpt om moeilijk haalbare provocaties te ‘herdenken’, is mooi. Maar inspirerend? Binnen het basisonderwijs zijn vooral de voorbeelden van transformeren herkenbaar. De voorbeelden van scholen die verder durven gaan bestaan al in de werkelijkheid om me heen. Ben je bezig met onderwijsontwikkeling en lukt het je al om binnen het team draagvlak te creëren tijdens het out-of-the-box-denken, dan zal dit boek je niet verder helpen. Vind je dat lastig en ben je op zoek naar voorbeelden en kapstokken, dan maakt dit boek je krachtiger in je keuzes. Je wordt in ieder geval uitgedaagd om ontwikkelingen te spiegelen aan je eigen praktijk en welke rol je daarin als leidinggevende kunt hebben. En het gedachtegoed van het ‘niet vooruitdenken maar terugdenken’ kun je altijd op je eigen situatie toepassen, met andere provocaties. Zo blijft je oefenen en reflecteren.

Marleen Huisman is uitvoerend bestuurder bij SKOH, Stichting Katholiek Onderwijs Haaren.

EduNext – Transformeer je school van binnenuit, Dirk De Boe, 2017, LannooCampus, EAN: 9789401447171

Eerdere boekbesprekingen zijn te vinden op www.avs.nl/vereniging/onsaanbod/kaderprimair

Gerelateerd nieuws