Boekbespreking_Verdraaide organisaties cover_0.jpgPieter Kuit bespreekt 'Verdraaide organisaties' van Wouter Hart

Vanuit de dynamiek van de samenleving neigen wij naar een beheers- en maakbare systeemwereld. Te vaak dwalen we af van de bedoelde denkrichting, met als gevolg een illusie die we krampachtig in stand proberen te houden. Uitingen hiervan zijn tijd-geldperspectief, afdwingen van resultaten, weinig vertrouwen en veel tolerantie, standaardisatie en schaalvergroting. Auteur Wouter Hart beschrijft in ‘Verdraaide organisaties’ een model waarin ‘de bedoeling’ weer het vertrekpunt van handelen is, en de systeemwereld dient als ondersteuning. Kortom: een houvast om betrokkenheid en werkplezier te vergroten en betere resultaten te halen.

Ga uit van een model dat bestaat uit drie cirkels. De binnenste cirkel – de bedoeling – beschrijft waar een organisatie voor staat: de reden van bestaan, missie en visie. De middelste cirkel – de leefwereld – staat voor het hier en nu: plaats, tijd en moment waar professionals van de organisatie en klanten elkaar ontmoeten in de werkelijke wereld. De buitenste cirkel – de systeemwereld – beschrijft een deugdelijke bureaucratie die via regels en richtlijnen de interactie in de leefwereld moet ondersteunen. Volgens Hart is er sprake van een verdraaide organisatie als de systeemwereld, die dienstbaar zou moeten zijn aan de leefwereld, belangrijker is geworden dan die leefwereld. Het middel is tot doel verworden. Het volgen van voorgeschreven procedures en voldoen aan bureaucratische eisen heeft de hoogste prioriteit gekregen in organisatieland. Als je de richting zou duiden met een pijl, dan wijst deze van buiten naar binnen. De leefwereld is ondergeschikt geraakt aan de systeemwereld. Er is geen of weinig sprake meer van dienstbaar zijn aan de klant. De focus ligt op het aanbod van de organisatie en niet op de (vraag van de) klant. Professionals raken verstrikt tussen ‘dat waar het om gaat’ aan de ene kant (binnenste cirkel) en de regels van de systeemwereld aan de andere kant (buitenste cirkel). Een inadequate manier van denken en organiseren leidt tot een inefficiënte bedrijfsvoering. Men is de bedoeling uit het oog verloren.

Bij excellerende organisaties wijst de pijl juist van binnen naar buiten. De bedoeling is het vertrekpunt van handelen en de systeemwereld is dienend en ondersteunend aan de bedoeling van de leefwereld. Kenmerkend voor dit type organisatie is bevordering van eigenaar- en ondernemerschap bij alle betrokkenen. Men houdt zaken eenvoudig en blijft dicht bij de mens. De denkrichting is vraaggestuurd: denken vanuit de klant. Er wordt onderzoek gedaan naar wat nu de werkelijke vraag van de afnemer van het product en/of de dienstverlening is.

Draai de pijl dus om van binnen naar buiten, stelt Hart in zijn prettig leesbare publicatie, aangenaam verduidelijkt met eenvoudige tekeningen die naadloos in de tekst overgaan. Veranker de bedoeling stevig in de leefwereld met een ondersteuning door een dienstbaar systeem. Deze manier van bedoeling organiseren is meer natuurlijk en staat dichter bij de mens. Het nodigt meer uit, stelt vragen, vergroot kansen en werkplezier. Dit leidt tot een meer efficiënte bedrijfsvoering en meer betrokkenheid. In een tijd waarin procedures, regels en richtlijnen veelal bepalend zijn geworden in onderwijsland, waarin de economie stagneert en op grote schaal sprake is van krimp en ontgroening, zou het wel eens broodnodig kunnen zijn om als organisatie stil te staan bij de richting van de eigen pijl. Mogelijk is het onderwijsaanbod niet volgens de bedoeling, maar het kan ook zijn dat de pijl nog altijd in de juiste richting wijst.

Nieuwsgierig? Lees dan het boek van Hart.
 

Verdraaide organisaties: terug naar de bedoeling, Wouter Hart i.s.m. Marius Buiting, 2012, Kluwer, ISBN 978 90 13 10573 5a

Alle eerder verschenen boekbesprekingen zijn terug te vinden op www.avs.nl/vereniging/publicatiesenproducten/kaderprimair/boekbesprekingen
 

Let op: Dit artikel is meer dan vijf jaar geleden gepubliceerd en bevat wellicht incorrecte, onvolledige of ongeldige informatie.

Gerelateerd nieuws