In de kansenongelijkheid tussen groepen kinderen en jongeren speelt het onderwijs helaas niet de rol van ‘great equalizer’. Integendeel, de wijze waarop ons opvang- en onderwijssysteem is georganiseerd, leidt er soms toe dat kansenongelijkheid wordt vergroot. Dat concludeert de Sociaal Economische Raad (SER) in het advies ‘Gelijke kansen in het onderwijs. Structureel investeren in kansengelijkheid voor iedereen’. De SER stelt ook oplossingsrichtingen voor.

Ondanks eerder verschenen adviezen over gelijke kansen voor kinderen en jongeren gedurende de levensloop is het beleid hierop nog onvoldoende aangepast. Sterker nog, volgens de SER heeft het huidige beleid kansenongelijkheid vergroot. De raad stelt dat er nu echt iets moet gebeuren om de structurele problemen op het gebied van kansenongelijkheid aan te pakken. De coronacrisis heeft de bestaande kansenongelijkheid in het onderwijs zichtbaarder gemaakt en vergroot en heeft de noodzaak tot oplossing ervan, versterkt. De SER acht een integrale aanpak – binnen en buiten de schoolmuren, op de arbeidsmarkt en in onze samenleving – met het oog op optimale talentontwikkeling van ieder kind in Nederland van groot belang.

Investeringen in onderwijs koppelen aan kwaliteit

De SER analyseerde de oorzaken en gevolgen van kansenongelijkheid en signaleert dat de kwaliteit van het basis- en voortgezet onderwijs onvoldoende is. De onderwijsprestaties van leerlingen op het gebied van taal en rekenen zijn in de afgelopen jaren afgenomen. Ook bestaan er grote knelpunten, zoals lerarentekorten, een te grote werkdruk, te volle klassen, te grote verschillen in kwaliteit tussen scholen en schoolleiders. Daarom is het van belang om de investeringen in het onderwijs te koppelen aan de kwaliteit. Bovendien kan het systeem van vroege selectie van basisonderwijs naar het voortgezet onderwijs voor kansenongelijkheid zorgen.

Coronacrisis heeft kansenongelijkheid vergroot

De coronacrisis heeft de bestaande kansenongelijkheid tussen kinderen en jongeren vergroot. Kinderen en jongeren uit gezinnen met een lagere sociaaleconomische achtergrond ervaren in grotere mate de negatieve effecten van de maatregelen die vanwege corona zijn genomen in het onderwijs. Zo is de kloof vergroot tussen kinderen met een stimulerende en faciliterende thuisomgeving en kinderen die dat ontberen.

Oplossingsrichtingen kansengelijkheid kinderen en jongeren

De SER komt met een pakket aan aanbevelingen om kansengelijkheid te bevorderen. Daarbij is een hogere kwaliteit van het basis- en voortgezet onderwijs cruciaal.

  1. Investeer in ontwikkeling en kwaliteit van leraren en schoolleiders in het basis- en voortgezet onderwijs en pak het lerarentekort aan.
  2. Zorg voor betere randvoorwaarden voor leraren, zoals kleinere klassen, meer salaris, minder werkdruk, meer tijd.
  3. Zorg ervoor dat het moment van selecteren in basis- en voortgezet onderwijs voor de jongeren die dat nodig hebben wordt verlaat.
  4. Combineer een brede brugklas met voldoende differentiatiemogelijkheden tussen leerlingen.
  5. Zorg voor diversiteit en inclusie in de klas, passende ondersteuning voor alle leerlingen, een breed aanbod van ontwikkelmogelijkheden en een breed netwerk voor alle leerlingen.
  6. Benut digitale middelen in de klas optimaal.
  7. Stimuleer een gezonde leefstijl.
  8. Heb meer aandacht voor barrières bij in- en doorstroom in het middelbaar en hoger beroepsonderwijs.
  9. Zorg voor betere studie- en arbeidsmarktinformatie voor jongeren en hun ouders zodat zij kiezen voor kansrijke studierichtingen waaraan behoefte is op de arbeidsmarkt.
  10. En zorg er tenslotte voor dat jongeren die met minder kansen de arbeidsmarkt betreden, de mogelijkheid krijgen opgelopen achterstand in te halen en toegang te krijgen tot een baan met ontwikkelperspectief.

Om alle leerlingen gelijke kansen te bieden is het volgens de SER nodig om ongelijk te investeren. Dat betekent dat het ene kind in bepaalde omstandigheden meer ondersteuning wordt geboden dan het andere kind. Scholen moeten gebruik kunnen maken van passende ondersteuning voor alle leerlingen die dat nodig hebben.

In het 84 pagina’s tellende rapport worden de oplossingsrichtingen nader uitgewerkt.

Link

Gerelateerd nieuws