Oproep aan Kamer: markt leermiddelen belemmert scholen
Schoolleiders hebben meer regie op leermiddelen nodig. Methodes zijn te omvangrijk, inhoudelijk niet altijd sterk onderbouwd, laten weinig ruimte voor maatwerk en de kosten nemen toe. Daarom informeerde AVS samen met veertien andere onderwijsorganisaties de Kamer over de urgente knelpunten op de leermiddelenmarkt voor het aankomende kamerdebat.
Op donderdag 9 april debatteert de Tweede Kamer over digitalisering, leermiddelen en de ondersteuningsstructuur in het funderend onderwijs. De inzet is duidelijk: het huidige leermiddelensysteem belemmert scholen in plaats van dat het hen ondersteunt.
Druk op kwaliteit en keuzes in de school
In veel scholen wringt het: leermiddelen sluiten onvoldoende aan op wat er in de klas nodig is. Daardoor komt de professionele ruimte van schoolleiders en teams onder druk te staan, juist waar het gaat om het maken van bewuste keuzes die passen bij de eigen onderwijsvisie en de behoeften van leerlingen.
“Schoolleiders werken elke dag met hun teams aan goed onderwijs voor elke leerling. Daarbij horen leermiddelen die kwalitatief sterk, betaalbaar en toegankelijk zijn voor alle kinderen. De markt levert deze nu onvoldoende. Wij vragen de Kamer om hier aandacht voor te hebben. Dit speelt een niet te onderschatten rol bij het verbeteren van de onderwijskwaliteit”, aldus Karin Straus, voorzitter van AVS.
Vier knelpunten in leermiddelen
AVS en de andere veertien onderwijsorganisaties benoemen vier structurele problemen in hun brief:
- Kwaliteit: leermiddelen zijn te omvangrijk, bevatten te weinig vakinhoud en zijn onvoldoende onderbouwd.
- Marktwerking: stijgende kosten, pakketdwang en verspilling (zoals wegwerpboeken).
- Toegankelijkheid: onvoldoende aansluiting op leerlingen met specifieke behoeften.
- Wetgeving: de Wet gratis schoolboeken sluit niet meer aan bij de praktijk van digitale leermiddelen.
Deze knelpunten raken direct aan de dagelijkse aansturing van onderwijs en de mogelijkheden om als schoolleider te sturen op kwaliteit. “Schoolleiders moeten samen met hun team betere afwegingen kunnen maken over welke materialen het beste bij hún school passen. De actualisering van de kerndoelen is het moment om hier écht werk van te maken. Er moet meer ruimte komen om gericht te kiezen, ook om onderdelen van leermiddelen in te kopen voor kleine groepen leerlingen. Initiatieven als GOpen en de rondom NEON van Maarten Blankensteijn stemt schoolleiders positief,” aldus Lambert van der Ven, voormalig beleidsadviseur Onderwijskwaliteit en Leiderschap bij AVS.
Heldere oproep
AVS is samen met een brede coalitie van onderwijspartijen al sinds 2024 bezig met het agenderen van het probleem op de leermiddelenmarkt. Met het destijds gepubliceerde manifest Meer grip op kwaliteit pleitte AVS voor leermiddelen die leraren daadwerkelijk ondersteunen, betaalbaar zijn voor scholen en toegankelijk zijn voor iedere leerling. Die boodschap klinkt nu opnieuw, sterker en met meer urgentie.
Voor schoolleiders betekent dit debat meer dan beleid op afstand. Het gaat over de ruimte om te sturen, keuzes te maken en de kwaliteit van onderwijs daadwerkelijk vorm te geven. De gezamenlijke oproep aan de Kamer is helder: stuur op minder marktwerking en geef scholen meer regie. Alleen dan kunnen leermiddelen weer doen waarvoor ze bedoeld zijn: het ondersteunen van goed onderwijs voor iedere leerling.
