De scholen in Estland doen veel aan sport, ademhaling en mindfullness. Leerkrachten geven les aan de hand
van leerlijnen, niet van een lesmethode. Mogelijk verklaart dat de goede schoolresultaten van Estse leerlingen. Ook het ouderwetse ‘stampwerk’ in de scholen zal daaraan bijdragen.

In 2019 nam schoolleider Monique Rodenburg van CBS De Oase in Twello deel aan een studiereis naar Estland. “Vooraf was ik vooral benieuwd hoe de scholen in Estland omgaan met Passend Onderwijs. Maar eigenlijk bleek dat niet zo heel veel anders te zijn dan in Nederland. Ze worstelen min of meer met hetzelfde als wij: gedragsproblemen, grote klassen, lerarentekorten. Scholen staan in een spagaat, net als bij ons, tussen wat de overheid wil en wat je als school kunt waarmaken. Ik denk zelfs dat wij verder zijn met inclusief onderwijs.

In Estland zijn de schoolprestaties hoger dan bij ons. Ik denk dat daarbij een belangrijke rol speelt dat er geen of weinig les wordt gegeven aan de hand van lesmethodes. Ze werken vanuit leerlijnen en op die manier ga je meer nadenken over onderwijs, over wat een goede vervolgstap is voor dit kind. Ze krijgen de kinderen daarmee goed tot leren. Als je slaafs de handleiding volgt, ontneem je jezelf creativiteit. Op basis van leerlijnen kun je beter inspelen op individuele verschillen. Wij hebben op De Oase vooral tijdens de schoolsluitingen daar grote stappen in gezet, we zijn meer losgekomen van de methode en meer aan de hand van leerlijnen gaan begeleiden.

Stampwerk

Aan de andere kant: die hoge resultaten zijn ook het resultaat van ouderwets stampwerk. Tafels uit het hoofd leren was bij ons in Nederland soms minder belangrijk, maar daar komen we inmiddels van terug. Basisvaardigheden, zoals optellen, aftrekken, vermenigvuldigen, delen, dat moeten kinderen gewoon leren. Ik vind realistisch rekenen belangrijk, omdat kinderen moeten weten waarom ze eigenlijk sommetjes maken, maar ze moeten ook automatiseren. Dat was niet een nieuwe gedachte, maar ik ben me er meer bewust van geworden doordat deze scholen dat automatiseren zo grondig aanpakken. Wij doen dat vaak met digitale spelletjes. Het was een van de onderwerpen van gesprek tussen de schoolleiders die mee waren.

Ouderbetrokkenheid en ontspanning

Wat me niet zozeer op de school, als wel in de Estse families, opviel, was de ouderbetrokkenheid. Families sluiten de week af met elkaar in een familiesauna. Ze ontmoeten elkaar daar, nemen de tijd voor elkaar en voor ontspanning. Belangstelling van de ouders voor wat de kinderen zoal op school meemaken, werkt prestatieverhogend.
Je ziet hoe ouderbetrokkenheid op een andere manier kan vorm krijgen. Dat zette me wel aan het denken.

In Estland is goed voor je lichaam zorgen en goed ontspannen belangrijk. Dat doen ze met de sauna, maar ook met sporten. Alle scholen die we bezochten, beschikken over – luxe – sportzalen en zwembaden. Onze kinderen groeien op in een 24-uurseconomie en we hebben nooit eerder zoveel burnouts gezien. We moeten kinderen leren goed voor zichzelf te zorgen. In Estland doen ze veel aan ademhaling, mindfullness, ze zijn er echt mee bezig. Op mijn school werken we met de zeven gewoontes van Stephen Covey (Stephen Covey is de auteur van The Seven Habits of Highly Effective People, red.). Daarin is ook opgenomen dat je goed voor jezelf zorgt en dat dit niet ten koste van anderen mag gaan.

Daadkrachtig

Wat je ziet in een ander land, maakt dat je met andere ogen kijkt naar je eigen cultuur en je manier van werken. Ik heb grote bewondering voor de Estse scholen. Ze zijn nog maar net bevrijd van het communisme en ze maken zulke stappen! En je leert niet alleen van de scholen. Doordat je met een groep ‘collega’s’ bent, leer je ook van elkaar. Zo vertelde een schoolleider uit het westen van het land dat hij, als hij bij een sollicitatie een ‘goed buikgevoel’ heeft bij de leerkracht, hij haar of hem meteen een contract aanbiedt. Nog voor deze persoon een proefles heeft gegeven. Dat ben ik ook gaan doen. Ik wacht niet meer altijd totdat we het hele sollicitatieproces hebben doorlopen, ik ben veel daadkrachtiger geworden. Want in de tijd dat jij een proefles inplant, biedt een andere school de kandidaat een contract aan.”

Belangstelling voor studiebezoek aan Estland of ander land? Mail naar reizen@avs.nl
Meer weten over ouderbetrokkenheid?

Interessant?
Dit artikel stond in Kader, het vakblad voor schoolleiders, dat AVS-leden maandelijks ontvangen. AVS komt op voor de belangen van schoolleiders in het basis- en voortgezet onderwijs. Word ook lid of abonnee, ontvang voortaan iedere maand een kersvers exemplaar in de brievenbus en versterk de positie van schoolleiders.

Gerelateerd nieuws