Na een jarenlange daling van het aantal vacatures voor leerkrachten was er vorig schooljaar voor het eerst weer sprake was van een lichte stijging. Afgelopen maart zijn bij het ministerie van OCW enkele beleidsonderzoeken/rapporten verschenen over de onderwijsarbeidsmarkt.

Eén daarvan is de Arbeidsmarktbarometer Primair Onderwijs 2007/2008. De lichte stijging van leerkrachtvacatures in het 3e kwartaal van 2007 leidt nog niet tot alarmerende tekorten, maar de vraag zal de komende jaren waarschijnlijk verder toenemen door de uitstroom van ouder personeel. Met name als de positieve economische ontwikkeling verder doorzet, aangezien dan meer mensen een werkplek buiten het onderwijs zullen aanvaarden/zoeken. Voor 2011 wordt een tekort verwacht van ongeveer 2.400 leerkrachten). Meer aandacht vraagt het tekort aan schoolleiders. Dit tekort was de afgelopen jaren al duidelijk zichtbaar, ondanks de laagconjunctuur, en de verwachting is dat als er een hoogconjunctuur blijft bestaan het tekort zal oplopen tot 5 procent in 2011, zelfs wanneer er de komende jaren meer leerkrachten zullen doorstromen naar directiefuncties. Er verschijnt ook nog een rapportage over het gehele schooljaar.

Prognose en trends
Een prognose van hoe de personeelsbehoefte zich de komende jaren ontwikkelt en of die toereikend is staat in het rapport De toekomstige arbeidsmarkt voor onderwijspersoneel 2007-2015. Een aantal trends heeft daar een belangrijke invloed op:

o Dalende aantal leerlingen in het primair onderwijs (na 2009), waardoor de vraag naar personeel daalt.
o Vergrijzing van het personeelsbestand in het onderwijs, waardoor een aanzienlijke groep werknemers in het onderwijs met (pre)pensioen gaat, resulterend in een groeiende vervangingsvraag.
o Doorgroeimogelijkheden voor leerkrachten door een forse uitstroom van managers ten gevolge van de vergrijzing.
o Toename van deeltijdarbeid: het daadwerkelijke aantal personen dat nodig is om alle banen in het onderwijs te vervullen, ligt hoger dan het aantal banen, omdat in het onderwijs steeds meer in deeltijd wordt gewerkt.
o De onderwijsarbeidsmarkt is gevoelig voor conjuncturele ontwikkelingen. Bij hoogconjunctuur zijn pas afgestudeerde en zittende leerkrachten eerder geneigd om een baan buiten het onderwijs te accepteren. Bij laagconjunctuur is dit minder het geval.

De huidige ontwikkelingen van de Nederlandse economie in de richting van hoogconjunctuur leiden tot een extra druk op de onderwijsarbeidsmarkt. Wijzigende omstandigheden in de komende jaren, bijvoorbeeld afwijkingen van het voorspelde aantal leerlingen, kunnen het evenwicht op de onderwijsarbeidsmarkt in het po verstoren. Ook met een eventueel selectie-effect van de op de lerarenopleiding ingevoerde rekentoets is geen rekening gehouden. In het laagconjunctuurscenario zal er de komende jaren, bij verder onveranderde omstandigheden, een langzaam oplopend tekort aan leerkrachten ontstaan. In geval van hoogconjunctuur zal zich in 2009 naar verwachting een klein tekort voordoen: ongeveer 1.100 fte zal dan onvervuld zijn. In 2010 loopt het tekort snel op. De instroom van nieuwe leerkrachten blijft achter, met name de instroom vanuit de lerarenopleidingen. De spanning loopt op tot maximaal 3 procent.

Minder fpu´ers
In de Aandachtsgroepenmonitor 2007 staan de resultaten van een onderzoek naar de inzet van personeel in het onderwijs, het gebruik van functionerings- en beoordelingsgesprekken en leeftijdsbewust personeelsbeleid centraal. Daarbij gaat de aandacht met name uit naar de inzet van bijzondere categorieën personeel in het onderwijs (de zogenoemde aandachtsgroepen). Uit de monitor blijkt onder meer dat in basis- en voortgezet onderwijs het aantal mensen dat met vervroegd pensioen (fpu) gaat verminderd is. Het gaat in het basisonderwijs om een daling van 25 naar 20 procent van alle mensen die de sector verlaten. Dat meer ouderen doorwerken en niet meer met fpu gaan zou mede te danken zijn aan de bapo.

Meer informatie: www.minocw.nl, www.onderwijsarbeidsmarktbarometer.nl en www.aandachtsgroepen.nl

Let op: Dit artikel is meer dan vijf jaar geleden gepubliceerd en bevat wellicht incorrecte, onvolledige of ongeldige informatie.

Gerelateerd nieuws