Onderwijs noodzakelijk recht voor iedereen

Rapport Onderwijsraad ‘Onderwijs als investering’

Inzicht in kosten én opbrengsten leidt tot beter onderbouwde politieke besluiten over uitgaven aan het onderwijs. Dat is een van de belangrijkste statements uit het onlangs verschenen rapport ‘Onderwijs als investering’ van de Onderwijsraad.  AVS kan zich daarin vinden en ziet een overlap met de oproep om te komen tot het maken van een DELTAPLAN voor het onderwijs.  

Al lange tijd leeft bij politici en beleidsmakers de wens de opbrengsten van onderwijs inzichtelijk te maken, zodat deze kunnen meewegen in de besluitvorming over de rijksbegroting. De ontwikkeling van indicatoren voor brede welvaart door de Nederlandse planbureaus is hiertoe een eerste aanzet.

Drie overwegingen 

Onderwijs is een investering in het verdienvermogen van individu en samenleving, heeft brede opbrengsten en is een kwestie van beschaving. De Onderwijsraad adviseert de regering en het parlement om de besluitvorming over onderwijs binnen de rijksbegroting te baseren op deze drie overwegingen. In het rapport stelt de raad dat:  

– Onderwijs is een investering in het verdienvermogen van het individu en de samenleving en genereert brede opbrengsten voor beide. Daarnaast is besteding van publieke middelen aan onderwijs een kwestie van beschaving. 

– Onderwijs heeft veel soorten opbrengsten. Op individueel niveau draagt onderwijs bij aan welbevinden en welvaart. Zo wijst onderzoek uit dat elk extra jaar onderwijs, iemand later een gemiddelde loonstijging oplevert van 5-10 procent. Onderwijs heeft daarnaast maatschappelijke opbrengsten in diverse domeinen. Het draagt bij aan bijvoorbeeld de ontwikkeling van sociaal en cultureel kapitaal, gezonder gedrag, een grotere kans op werk, aan veiligheid, burgerschap en sociale cohesie. Veel van de opbrengsten van onderwijs betalen zich een leven lang uit. Bezuinigen op onderwijs betekent weliswaar minder uitgaven, maar ook minder opbrengsten voor individu én samenleving. 

– Om te kunnen komen tot goed onderbouwde besluitvorming over onderwijs in de rijksbegroting, beveelt de raad aan om de huidige brede-welvaartsaanpak en bijbehorende indicatoren verder te ontwikkelen op basis van inzichten over de opbrengsten van onderwijs uit de wetenschap en de praktijk. Daarnaast is aanpassing nodig van de uitgangspunten, wetten, regels en procedures die aan de besluitvorming over de rijksbegroting ten grondslag liggen. De huidige kaders zijn vooral ingericht op een model dat eenzijdig stuurt op het BBP, ze zijn sterk verkokerd en vooral gericht op afzonderlijke beleidsdomeinen. 

Aansluiting op het Deltaplan 

Goed onderbouwde besluitvorming over de uitgaven aan onderwijs in de rijksbegroting vergt daarnaast een langetermijnvisie op onderwijs, consistent beleid en adequate wet- en regelgeving, aldus de Onderwijsraad. Samen met de werkgevers- en werknemersorganisaties vroeg AVS begin december de informateur en de onderhandelende partijen om in het nieuwe regeerakkoord een DELTAPLAN op te nemen. Deze oproep om de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren en het leraren- en schoolleiderstekort aan te pakken sluit goed om bij het rapport van de Onderwijsraad. Ook in het DELTAPLAN wordt gesproken over structurele financiering, een samenhangend meerjarenplan en de inzet van zowel de politiek, de maatschappij alsook de sector zelf.  

Links