5 vragen over…

Met passend onderwijs haalt ieder kind het beste uit zichzelf. In theorie is het een prachtig idee, maar in de praktijk beland je als schoolleider al snel in een jungle van regeltjes en instanties. De AVS Academie ontwikkelt samen met docent Linda Morssinkhof een nieuwe leergang. Want passend onderwijs aanbieden? Dát moet toch echt een stuk makkelijker kunnen.

Wat is passend onderwijs?
Alle kinderen hebben recht op een plek op een school die bij hen past en die uitgaat van hun kwaliteiten en mogelijkheden. Als het even kan, gebeurt dat op een reguliere school dichtbij huis. Heeft een leerling extra ondersteuning nodig, dan verplicht de Wet op Passend Onderwijs (2014) dit met maatwerk te organiseren. Lukt dat niet? Dan moet de school zelf op zoek naar een plek waar dit wel mogelijk is. De ontwikkeling van passend onderwijs gaat hand in hand met het streven naar inclusiever onderwijs: breng kinderen bij elkaar in de school, ongeacht hun zorgbehoefte, niveau of achtergrond. In de klas leren ze met en van elkaar. Zo ontdekken kinderen al jong hoe ze zich kunnen verhouden tot mensen die anders zijn dan zijzelf. Een inclusieve samenleving begint op school.”

Welke rol heeft de schoolleider in het realiseren van passend ­onderwijs?
“In de praktijk krijg je als school te maken met een grote diversiteit aan onderwijs- en zorgbehoeften. Het is daarom belangrijk dat je weet wat nodig is en wat binnen jouw invloedssfeer ligt om passend onderwijs te realiseren. Als schoolleider ga je de samenwerking aan met relevante personen en organisaties. Denk aan ouders, de intern begeleider, leraren en externe partijen, zoals de gemeente, Jeugdzorg en welzijnswerk. Als een spin in het web ben jij degene die alle betrokken partijen samenbrengt en verbindt met als doel: de ontwikkeling en het welzijn van dat ene kind mogelijk maken.”

Hoe zorg je ervoor dat passend onderwijs niet te veel van je team vraagt?
“Passend onderwijs verzorgen is een hele opgave, vooral als er sprake is van meer complexe problematiek. Zorg ervoor dat je op de hoogte bent van wat er speelt en faciliteer indien nodig hulp van externe partijen. Zo staat je team er niet alleen voor. Vergroot de kennis en het zelfvertrouwen van medewerkers met opleidingen en trainingen, zodat ze toegerust zijn om in die extra zorgbehoefte van kinderen te voorzien. Haal expertise de school in en laat teamleden kennis delen, zodat ze leren van elkaars deskundigheid. Op die manier deel je samen de verantwoordelijkheid.”

Wanneer grijp je als schoolleider in?
“Stel dat de intern begeleider en een leraar maatschappelijk werk voor een leerling willen inschakelen. De ouders van dit kind zijn het daar niet mee eens. Zodra zij er samen niet uitkomen, ligt er een taak voor de schoolleider om grenzen aan te geven (zodat collega’s niet overbelast raken) en de relatie met ouders goed te houden. Ouders en hun kind worden bij wet als volwaardige gesprekspartners beschouwd. Toch heb ik vaak genoeg gezien dat een schoolleider en de intern begeleider met de armen over elkaar het gesprek aangaan. Je oprecht inleven in wat de situatie voor de ouders betekent, hoe moeilijk dit soms ook is, kan het verschil maken. Maar dat vraagt om een open houding.”

Waar lopen schoolleiders in de praktijk vooral tegenaan?
“Je kunt inhoudelijk onmogelijk tot in detail voorbereid zijn op elke denkbare situatie, die om passend onderwijs vraagt. Dat is niet erg, zolang je maar wel voorbereid bent om je weg te kunnen vinden. Zo niet? Dan ben je geen goede gesprekspartner voor ouders en leerlingen. Op dat punt lopen schoolleiders in de praktijk regelmatig vast. Je verdwaalt al snel tussen de wetten, regeltjes of eisen van, bijvoorbeeld de Inspectie van het Onderwijs. Daarnaast krijg je te maken met allerlei partijen waarvan onduidelijk is wie, welke rol en verantwoordelijkheid heeft. Schoolleiders hebben bovendien vaak onvoldoende zicht op de financiële geldstromen, waardoor middelen niet beschikbaar komen voor een leerling of de school of op de verkeerde plek belanden. Tot slot heb je als schooldirecteur te maken met de weerbarstige praktijk van overvolle klassen in rolstoelonvriendelijke schoolgebouwen én personeel dat onvoldoende is toegerust. Passend onderwijs blijkt een hele pittige opdracht. Het ontbreekt de schoolleider vaak aan een kwalitatieve routekaart waarmee je de jungle aan regels en instanties overziet. Want zelfs met zo’n kaart in handen is de problematiek soms te complex om vooraf in beleid te vangen. Dan moet je spitsroeden lopen en dat vergt moed, empathie en doorzettingsvermogen. Verwijt het jezelf niet als je het even niet weet. Wees hier altijd transparant over en stel je kwetsbaar op. Dan ben en blijf je een betrouwbare partner voor alle betrokkenen.”

Leergang Passend onderwijs
Natuurlijk wens je ieder kind Passend Onderwijs, maar is deze opgave ook haalbaar voor jou en je team? Zeker nu de ambitie opschuift richting inclusief onderwijs, raakt dit ideaal voor veel scholen verder buiten handbereik. De nieuwe leergang Passend Onderwijs van AVS Academie helpt jou als schoolleider en intern begeleider om zicht te krijgen op wat er wél mogelijk is. Wat zijn de idealen, kansen en grenzen voor jullie school? Ontdek het samen en ontwikkel een concreet (verbeter)plan voor Passend Onderwijs waar je direct mee aan de slag kunt. Schrijf je nu in via: avs.nl/academie/passendonderwijs/.

Over de docent: Linda Morssinkhof heeft jarenlang in het onderwijs gewerkt als directeur en bestuurder. Tegenwoordig is ze als docent en coach betrokken bij verschillende leergangen van de AVS Academie.

AVS Academie

De AVS Academie biedt een samenhangend, modern en actueel professionaliseringsaanbod voor elk niveau van leiderschap en ten aanzien van diverse thematiek (governance, organisatie- en leiderschapsontwikkeling, bedrijfsvoering, financiën, personeelsbeleid, communicatie, schoolomgeving en Passend onderwijs).

Meer informatie over ons aanbod

Interessant?
Dit artikel stond in Kader, het vakblad voor schoolleiders, dat AVS-leden maandelijks ontvangen. De AVS komt op voor de belangen van schoolleiders in het basis- en voortgezet onderwijs. Word ook lid of abonnee, ontvang voortaan iedere maand een kersvers exemplaar in de brievenbus en versterk de positie van schoolleiders.

Gerelateerd nieuws