Leren van elkaars leiderschap door bijvoorbeeld intervisiegroepen, met elkaar meelopen of leernetwerken. Er zijn talloze initiatieven en good practices van schoolleiders die leren van en met elkaar. Een greep daaruit. 
 

Schoolleider-labs, coaching, maatjes en Facebook
Binnen het project Vernieuwend leiderschap van het Arbeidsmarktplatform PO gaan schoolleiders aan de slag met een zelfbedacht initiatief om innovatie op hun eigen school in gang te zetten. Ze doen mee aan vijf ‘labs’ (gezamenlijke leerbijeenkomsten), maken opdrachten, krijgen een persoonlijke coach en ontvangen een bijdrage voor de uitvoering van hun eigen innovatieproject.

Sietske Brouwer, directeur cbs ‘t Loo in Zelhem: “Dit project ondersteunt mij enorm bij het innemen van mijn positie, het aansturen en enthousiasmeren van mensen. Nog drie andere schoolleiders van mijn bestuur Gelderveste doen mee aan deze pilot. Alle deelnemers aan het project hebben een focus gekozen voor hun vernieuwing. Bij mij is dat: actief leren door de leerling. We worden steeds gestimuleerd om die focus vast te houden. Dat helpt mij erg, want door de hectiek van alledag is het wel eens lastig om het overzicht te houden. Tijdens de labs krijgen we heel gerichte opdrachten. We houden allemaal een logboek bij over ons vernieuwingsonderwerp, en op de gezamenlijke leerbijeenkomsten wordt daar ook weer op teruggegrepen. Je bent in feite met een onderzoek bezig, gericht op je eigen focus. Een deel daarvan betreft werk dat je met je team doet; een ander deel betreft je persoonlijke ontwikkeling. Aan die combinatie heb ik veel gehad. In alles wat ik doe met mijn team houd ik de focus op het actief leren. De coach vraagt door op je persoonlijke ontwikkeling. Ook daar gaat het over je vernieuwingsdoel, maar met als invalshoek hoe je jezelf daarin tegenkomt. Daar heb ik veel aan, want daarbij laat ik ook mijn kwetsbaarheid zien. Ook aan de hand van mijn logboek kom ik op heel persoonlijke vragen met betrekking tot mijn onderwijsvernieuwing. We hebben een besloten Facebookgroep waar we filmpjes, notities en leestips delen. Ik steek daar veel van op. Verder hebben we expeditiegroepen. Binnen die groepen zijn ‘maatjes’ gegroepeerd, die met verwante vernieuwingsvragen bezig zijn. Ik ben bij een maatje op schoolbezoek geweest die al ver is met een thematische aanpak van wereldverkenning, iets wat raakt aan mijn vernieuwingsdoel. Ik heb besproken waar zij tegenaan loopt en hoe ze haar team meeneemt. Een derde van mijn groep bestaat uit mannen. We hebben in een labbijeenkomst allemaal uitgezocht wat onze eigen leerstijl is. Je ziet dan dat mannen eerder kiezen voor de leerstijl ‘kennis verwerven’. Zij kijken naar de grote lijnen, zijn meer op zoek naar objectieve kennis en handelen doelgerichter. Vrouwen kijken meer naar de relaties en vragen: hoe neem ik mijn team hierin mee? En hoe ga ik om met weerstand?”

Kennisuitwisseling, reflectie, feedback en focus
De afdeling vmbo-gemengde/theoretische leerweg van het Blariacumcollege Venlo ontving het predicaat Excellente School in 2012 en 2013, onder andere op het thema Onderwijskundig leiderschap. De schoolleider zorgt dat iedereen de doelen voor ogen heeft. Zij is transparant, reflecteert, vraagt feedback, schoolt bij en stimuleert een cultuur waarin collega’s dat ook doen. Ze wisselt kennis uit over leiderschap met collega’s binnen en buiten haar organisatie en in diverse netwerken.

Monique Lafleur, onderwijsdirecteur Blariacumcollege, Venlo: “Ik ga naar studiedagen en seminars, neem deel aan netwerken, ga op studiereis naar projecten die interessant kunnen zijn voor ons. Daarnaast volg ik de ontwikkelingen in het onderwijs in Venlo, nationaal en wereldwijd. Ik kijk hoe relevante zaken aansluiten bij wat we al doen. Ik houd vakliteratuur en onderzoeken bij. Kennisuitwisseling over leiderschap gebeurt op verschillende plekken. In mijn directieoverleg, maar ook eens per maand met alle teamleiders. Dan bespreken we wat leiderschap voor hen betekent en hoe zij aankijken tegen mijn leiderschap. Leiderschap is ook een van de onderwerpen in mijn regelmatige overleg met vier onderwijsdirecteuren van andere Venlose scholen. Het onderwerp komt bovendien aan bod in netwerken en tijdens trainingen. Wij vinden het belangrijk dat iedereen kan reflecteren. Zelf doe ik dat door elke vrijdagmiddag mijn Keek op de Week te schrijven. Dan blik ik terug: wat heb ik deze week gedaan, wat draagt dat bij aan het onderwijs en wat doet het met mij? Mijn ‘Keek’ stuur ik naar 325 mensen: alle medewerkers van de school, het College van Bestuur en andere geïnteresseerden. Zo weten mensen waar ik mee bezig ben, collega’s krijgen mee wat er op andere afdelingen gebeurt. Bovendien legt de ‘Keek’ een verbinding naar het directie- en bestuurlijk overleg. Je moet authentiek in je werk staan, anders prikken mensen door je houding heen. Je moet ook je twijfels en onzekerheden benoemen. Ik denk dat er wat dat betreft in het onderwijs nog wel een slag te slaan is. Zelf heb ik alle teamleiders en collega-directieleden gevraagd om mij met een vragenlijst te beoordelen. Van feedback kun je alleen maar groeien. Dat hoop ik samen met mijn mededirecteuren en teamleiders in de organisatie uit te dragen. Wij willen als één organisatie aan onze doelen werken. Een voorbeeld: wij vinden dat, naast leerlingen en docenten, ook teamleiders en directieleden oplossingsgericht moeten leren werken, dus die gaan mee op cursus. Wij doen als driekoppige directie bovendien een intervisietraject onder begeleiding van een supervisor, met als vraag hoe wij zelf die verdiepingsslag kunnen maken. We willen elkaar blijven stimuleren om te denken in oplossingen en ons niet te laten opslorpen door de waan van de dag. Focus houden, dat is belangrijk. Bij al mijn activiteiten vraag ik me af: wordt de leerling hier beter van?”

Schoolleidersopleidingen
In de Schoolleidersopleidingen Basisbekwaam en Vakbekwaam van de AVS (gecertificeerd door het Schoolleidersregister PO) komen onder andere onderzoeksmatig leiderschap, strategieën inzetten en hogere orde denken aan bod. ‘Leren van en met elkaar’ is zichtbaar in de werkvormen, in de intervisiegroepen, in het werken met een maatje en het ‘werkplekleren’. Meer informatie: www.avs.nl/cel/sb en www.avs.nl/cel/sv
Let op: Dit artikel is meer dan vijf jaar geleden gepubliceerd en bevat wellicht incorrecte, onvolledige of ongeldige informatie.

Gerelateerd nieuws