‘Laat onderwijs en jeugdzorg met elkaar in gesprek gaan’

Ton Duif over de taak van het demissionair kabinetMedio maart werd bekend welke onderwerpen het demissionair kabinet nog wel gaat behandelen en welke ‘controversiële’ zaken niet. Die moeten wachten tot zich een nieuw kabinet heeft gevormd na de verkiezingen in juni. Dit laatste geldt bijvoorbeeld voor Passend onderwijs, hoewel het invoeringstraject volgens insiders niet in gevaar is. Om welke onderwijskwesties gaat het nog meer, welke gevolgen heeft de val van het kabinet voor de sector en heeft de dubbele ministerspost van Rouvoet ook voordelen?Tekst: Irene HemelsHet onderwijsveld trilde even op haar grondvesten, toen op verzoek van SP en VVD werd besloten Passend onderwijs toch op de lijst van controversiële onderwerpen te plaatsen. Maar volgens een verklaring van de VVD is het enkel de bedoeling van de controversieverklaring om de voorgenomen wetgeving uit te stellen. Niet om de voorbereidingen in het veld te vertragen. Ineke Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD): “Het is absoluut niet het geval dat de stekker uit Passend Onderwijs is getrokken. Slechts het wetgevingstraject is opgeschort, omdat zorgvuldige beslissingen moeten worden genomen en een nieuwe minister die er tijdelijk zit geen beleidsbeslissingen moet nemen over dit belangrijke onderwerp. Bij mij bestaat grote waardering voor waar het veld al mee bezig is.”Uitstel dus, geen afstel. Ook AVS-voorzitter Ton Duif is van mening dat het invoeringstraject verder moet gaan. “Dit is een moeilijk dossier waarin we al van alles hebben meegemaakt. Het is de afgelopen drie jaar gelukt om alle belangenpartijen grotendeels bij elkaar te brengen. Op dit moment is er een fragiele overeenstemming tussen alle partijen. Ook over aanpassingen en aanscherpingen bestaat brede overeenstemming. Als we de hele discussie opnieuw zouden moeten voeren, ben ik er bijna zeker van dat de bestaande overeenstemming verdwijnt. De kans is dan groot dat iedereen terugvalt in zijn oude rol en tegenover elkaar komt te staan. De leerlingen waar het om gaat zijn daarbij natuurlijk niet gebaat.” Zoals het er nu naar uitziet kan de feitelijke wetgeving rondom Passend onderwijs vertraging oplopen, maar zal het veld dus gewoon door kunnen gaan met de inhoudelijke discussie en de voorbereidingen. De PO-Raad heeft de Vaste Kamercommissie Onderwijs om opheldering gevraagd over de exacte gevolgen voor de voortgang van Passend onderwijs. De Vaste Kamercommissie Onderwijs heeft minister Rouvoet opgeroepen het onderwijsveld zo spoedig mogelijk te informeren over het standpunt van de Tweede Kamer: dat de voorbereidingen met betrekking tot Passend onderwijs door kunnen en moeten gaan. Wat betreft de Tweede Kamer betekent de controversieelverklaring alleen uitstel van de belangrijkste wetgevingstrajecten voor zover die nog niet waren vastgesteld. Het is niet de intentie van de Tweede Kamer geweest om het voorbereidingsproces in het veld te frustreren, in tegendeel.Niet verrassendDe wijziging van de Wet op het Onderwijstoezicht (WOT) en de verdergaande (volledige) decentralisatie van de primaire arbeidsvoorwaarden zijn ook op de lijst van controversiële onderwerpen gezet. “Weinig verrassend” vindt Ton Duif. “Over de wijziging van de WOT – bestaande uit een aanscherping van het toezicht bij nieuw bekostigde scholen – lopen de meningen nog te veel uiteen en de doordecentralisatie van de primaire arbeidsvoorwaarden vraagt een Kaderwet die je er nu nooit doorheen krijgt.” Wat Duif betreft waren er overigens helemaal geen onderwerpen controversieel verklaard. “Dit moment, vlak voor nieuwe verkiezingen, biedt gelegenheid voor de politieke partijen om in het Kamerdebat en bij stemming hun ware gezicht te laten zien. In dat opzicht is het een gemiste kans.” De Referentiekaders taal en rekenen zijn niet als controversieel bestempeld. Daardoor vindt doorgang in augustus 2010 gewoon plaats. Duif: “Dit was al een lange wens van het veld zelf. Ook hierover bestaat brede overeenstemming.” Net als bij Passend onderwijs is aan de Referentiekaders taal en rekenen een jarenlange discussie voorafgegaan, beklemtoont Duif. “Dit zijn ontwikkeltrajecten waarin een constante dialoog tussen veld en politiek heeft plaatsgevonden. De belangrijkste formele besluiten zijn genomen.”Moeilijke formatieDuif hekelt de val van het kabinet en vreest grote gevolgen voor het onderwijsveld als een moeilijke formatieperiode dreigt. “De periode dat geen onderwijsbeleid wordt gemaakt zou wel eens lang kunnen duren. Als we met Prinsjesdag een nieuwe regering hebben, die volgens mijn analyse uit vier partijen zal bestaan, is er weinig aan de hand. Dat is een relatief korte periode waarin veel bestaand beleid gewoon doorloopt. Ik verwacht dan niet echt grote problemen. Maar de kans dat we een extreem lange formatieperiode krijgen, is binnen de huidige politieke constellatie niet gering. Het zou zomaar kunnen dat we een jaar verder zijn voordat een nieuw kabinet aantreedt. Al die tijd ligt beleidsontwikkeling binnen het onderwijs in feite stil.” Intussen is er een economische crisis gaande en zijn bezuinigingen noodzakelijk. De AVS-voorzitter spreekt over het slechtst denkbare scenario. “Binnenkort komen de ambtelijke werkgroepen met hun bezuinigingsvoorstellen, waarover beleidsmatige besluiten genomen moeten worden. Je kunt je afvragen of datgene wat nu wordt bedacht over een jaar nog wel actueel is. En hoe langer het duurt voordat we een nieuwe regering hebben, hoe groter de kans op meer bezuinigingen. Want al die tijd gaat het uitgavenpatroon gewoon door. Dit heeft ook effecten op het onderwijs. Niemand garandeert dat de onderwijssector niet hoeft te bezuinigen. Spijkerharde beloftes hebben we niet. Misschien hoeft de sector geen 20 procent te bezuinigen, maar slechts 7 of 10 procent. Dat is nog altijd heel veel.”Overigens is voor Duif elke periode te lang als het gaat om kortdurende, dringende problemen die zich kunnen voortdoen. “Neem De School in Zandvoort, een basisschool die vijftig weken per jaar open is. Zij lopen tegen de bestaande Schooltijdenwet aan. De AVS zou graag een experiment met een andere vakantieregeling willen. Ook de Sterrenschool in Almere, waar een directe verbinding tussen kinderopvang en onderwijs wordt gelegd, loopt tegen bestaande regelgeving aan. Het traditionele systeem begint steeds meer te kraken. Het onderwijs erkent in toenemende mate dat de rol van de school in de samenleving groter wordt. Steeds meer scholen zijn zich bewust dat voor- en naschoolse opvang een taak van de scholen is, maar lopen tegen allerlei problemen aan. Stilstand is achteruitgang.”Jeugdzorg en onderwijsDe AVS-voorzitter doet een dringend beroep op demissionair minister Rouvoet om deze periode te benutten door jeugdzorg en onderwijs met elkaar in gesprek te laten gaan. Volgens hem wordt daarmee de schade van de val van het kabinet en het demissionair worden van Balkenende IV beperkt. “Dit is een goed moment voor Rouvoet om opiniërende gesprekken tussen jeugdzorg en onderwijs te laten plaatsvinden. Er spelen allerlei vraagstukken. Wat doe je met leerlingen die nu over straat zwerven en tussen wal en schip vallen? Wat doe je met gebroken gezinnen en kinderen die daar doodongelukkig zijn? Hoe kunnen we de samenhang tussen sport, cultuur en onderwijs verbeteren? Als we nu nadenken over hoe we hiermee om willen gaan, zijn we goed voorbereid als deze thema’s over twee, drie jaar op de politieke agenda komen. Het moet echter geen opstapje worden naar een Rouvoet-agenda met opgeheven vingertje. Dat zal niemand accepteren. Maar als hij dit goed oppakt, kan Rouvoet de meningsvorming rond alles bepalende onderwerpen flink stimuleren.”Meer wetenwww.avs.nl/dossiers/onderwijsenleerlingzorg/passendonderwijswww.passendonderwijs.nlwww.tweedekamer.nl

Let op: Dit artikel is meer dan vijf jaar geleden gepubliceerd en bevat wellicht incorrecte, onvolledige of ongeldige informatie.