Vroege achterstanden in executieve functies (onder andere instructies onthouden en opdrachten uitvoeren) hebben niet noodzakelijk gevolgen voor leren lezen en rekenen in groep 3. Wel is er hoogstwaarschijnlijk een causaal verband tussen executieve functies en lees- en rekenvaardigheden. Dit concludeerde Neely Anne Davidse bij haar promotie aan de Universiteit van Leiden, vlak voor de zomervakantie.

Executieve functies gemeten in groep 1 zijn een matige voorspeller van vroege lees- en rekenvaardigheden in groep 1, maar geen voorspeller voor lees- en rekenvaardigheden in groep 3. Deze functies zijn op jonge leeftijd nog volop in ontwikkeling en vroege achterstanden kunnen door rijping van de prefrontale cortex in de hersenen en door leerervaringen thuis of op school ingelopen worden. Wel ontdekte de promovenda een mogelijk causaal verband tussen executieve functies en lees- en rekenvaardigheden: als executieve functies verbeteren, dan verbeteren lees- en rekenvaardigheden, en andersom, als de ontwikkeling in executieve functies stagneert, ontwikkelen lees- en rekenvaardigheden minder snel. Hiertoe onderzocht Davidse 228 kleuters en vergeleek hun resultaten van een meting in groep 1 en groep 3. Ook concludeerde ze dat executieve functies het verschil verklaren in woordenschat (3,61 procent) en letterkennis (2,56 procent). Uit haar studie kwam naar voren dat alle kinderen profiteren van voorlezen, hoe goed of minder goed hun executieve functies ook ontwikkeld waren.
 

Langer ‘kleuteren’ niet altijd nodig
Deze uitkomsten impliceren dat druk en ongeconcentreerd gedrag geen directe aanleiding hoeft te zijn tot grote zorg over kinderen. Tussen groep 1 en 3 ontwikkelen kinderen zich nog volop en spelen ook andere aspecten een rol, zoals de ontwikkeling van visueel-ruimtelijke vaardigheden. Drukke kinderen hebben niet ‘standaard’ meer kans op leerproblemen. Leerlingen langer laten ‘kleuteren’ is dus niet altijd nodig.

Davidse vond het opmerkelijk dat leerkrachten vaak niet bekend zijn met de term executieve functies. Begrippen als werkhouding en spanningsboog zijn bekender in het basisonderwijs. Binnen het leerlingvolgsysteem worden deze functies niet getoetst. 

Let op: Dit artikel is meer dan vijf jaar geleden gepubliceerd en bevat wellicht incorrecte, onvolledige of ongeldige informatie.

Gerelateerd nieuws

  • ‘Samen iets gemeenschappelijks uitvinden’

  • ‘Leerlingen gaan anders nadenken over hun toekomst’

  • ‘Feedback werkt alleen als het veilig is’

  • Materiële bekostiging