Inclusief werkgeverschap lukt met duidelijke afspraken en goede begeleiding

Penta Bahûrim (mavo, onderbouw havo) in Brielle, is verguld met Hans, die binnenkwam via de Banenafspraak. Hans, die ooit begon aan een lerarenopleiding wiskunde, geeft onder andere rekenles en bijles wiskunde. “We letten heel goed op dat we hem niet overladen, want dan gaat het mis”, zegt directeur Jelle Holwerda. “Maar Hans levert een heel wezenlijke bijdrage aan het welzijn van onze leerlingen en van onze school.”

In 2013 is in het Sociaal Akkoord afgesproken dat er vóór 2027 extra banen komen voor mensen met een arbeidsbeperking, zoals Hans. De overheid (inclusief het onderwijs) zou 25.000 banen moeten creëren. De teller staat inmiddels op bijna 10.000 banen. Peter Vos is projectleider van Baanbrekers, een project van de PO-Raad en VO-raad dat schoolbesturen helpt om inclusiever werkgeversbeleid te voeren. Hij beaamt dat overheidswerkgevers – en ook het funderend onderwijs – op dit punt een uitdaging hebben, maar plaatst een paar kanttekeningen. Allereerst zou de situatie in het po en vo weleens beter kunnen zijn dan gedacht. Het is namelijk heel moeilijk om hier een goed beeld van te krijgen. “Er zijn 1.400 schoolbesturen. Zij delen hun ervaringen met de Banenafspraak helaas nog te weinig.” Bovendien doen veel scholen volgens Vos ook op een andere manier aan inclusief werkgeverschap. “Diverse toeleveranciers, zoals groenverzorgers, cateraars of leveranciers van schoolmeubelen werken deels of volledig met mensen met een arbeidsbeperking. Als jij als werkgever daarmee zaken doet, creëer je samen óók inclusief werkgeverschap. Deze dienstverlening hoeft niet duurder te zijn dan normaal en de opbrengst is maatschappelijk gezien in ieder geval groter.”

Ondersteuning

Baanbrekers stimuleert inclusief werkgeverschap langs beide routes: het in dienst nemen van mensen met een arbeidsbeperking en maatschappelijk verantwoord inkopen. Vos: “We bespreken met schoolbesturen die er werk van willen maken, welke stappen ze kunnen zetten. We kijken hoe hun organisatie in elkaar steekt, op welke van de twee trajecten ze willen inzetten en brengen hen in contact met de partijen die daarin ondersteuning bieden.” Elke regio heeft een Werkgevers Servicepunt (wsp)* en vaak ook een netwerk van werkgevers en partijen voor maatschappelijk verantwoord ondernemen of inkopen. Gemeenten en het UWV zijn de eerst aangewezen partijen bij het bieden van ondersteuning aan werkgevers. Baanbrekers helpt scholen en besturen om de weg te vinden naar de juiste partijen voor advies, ondersteuning en subsidies.

Projectleider Vos snapt best waarom niet alle scholen op dit punt al actief zijn. “Onderwijsorganisaties zijn meestal vooral bezig met het primaire proces. Men heeft ook het beeld dat het veel werk is om zo’n werknemer te regelen, maar daar is juist ondersteuning voor beschikbaar. De scholen die dit al doen, hoor ik vooral over de toegevoegde waarde voor alle partijen.”

Van conciërge tot klassenassistent

De doelgroep van de Banenafspraak bestaat uit mensen die zonder ondersteuning niet het wettig minimumloon kunnen verdienen. Vos: “Dat gaat van iemand met autisme tot een hoogbegaafde it’er in een rolstoel, of iemand met een psychiatrisch ziektebeeld die bezig is te stabiliseren.” Zij gaan aan de slag als conciërge, hulpconciërge, ondersteuner in de klas, als toezichthouder op het schoolplein, in de aula en bij het afnemen van toetsen, maar ook als leraar of leermeester. De 210 miljoen euro die het kabinet in het kader van de coronapandemie uittrekt voor extra ondersteuning op scholen voor po, vo en mbo, kan ook worden gebruikt om deze werknemers in te zetten.

De begeleiding moet goed worden geregeld. Vos: “Je kunt als school een collega als werkbegeleider aanstellen. Die kan hiervoor getraind worden en doet de begeleiding op de werkvloer. Wij adviseren om daar nog een jobcoach van buiten naast te zetten. Met zo’n driehoek kun je waar nodig begeleiding bieden aan werknemer en werkomgeving. En je bouwt de begeleiding af wanneer die niet meer nodig is.” _

* Alle 35 arbeidsmarktregio’s hebben een wsp. Hier melden zich werkgevers die iemand met een afstand tot arbeidsmarkt of met een arbeidsbeperking aannemen. Wsp’s helpen verder met informatie, werkplekanalyse, werving en selectie, mogelijke subsidies en ondersteuning.

‘Hans levert een wezenlijke bijdrage’

Hans begon aan een lerarenopleiding wiskunde, maar maakte deze niet af. Daarna liep hij vast in het arbeidsproces. “Hij werd overladen en dan gaat het mis bij Hans”, weet directeur Jelle Holwerda van Penta Bahûrim (mavo, onderbouw havo) in Brielle. Hans’ arbeidscoach legde contact met de school. “We zeiden eerst: daar hebben we geen tijd voor”, vertelt Holwerda. “Maar we zagen dat hij aan die opleiding was begonnen. En nogal wat van onze leerlingen hebben problemen met wiskunde.” Hans begon als assistent van de mediathecaresse. Inmiddels geeft hij rekenlessen in klas 3 aan leerlingen die geen wiskunde hebben gekozen en bijles wiskunde aan een tweedeklasser. Elke week maakt Hans bovendien een nieuwe ‘breinbreker’, waar leerlingen en personeel mee aan de slag gaan.

Beschermde plek

Om te voorkomen dat allerlei collega’s met verzoeken komen, lopen die nu via Holwerda en de afdelingsleider, die Hans begeleidt. Elke zondagavond laat Hans weten welke werkzaamheden er gepland staan voor de komende week en of er iets bij kan. Hans is vrijwilliger; de school betaalt hem een vergoeding. Holwerda: “We zouden hem best in dienst willen nemen, maar het gaat nu goed. Hans heeft een beschermde plek en dat bevalt hem goed. Hij heeft zelf de regie over zijn vele nuttige werkzaamheden. Als we hem in ons gewone systeem stoppen, zit hij straks misschien weer thuis.”

Blij

Hans had eerst ook een begeleider van buiten de school, maar dat is nu niet meer nodig. Het regelwerk rond Hans’ komst is gedaan door de organisatie die hem op de school plaatste. “We zijn ontzettend blij met elkaar”, vertelt Holwerda. Hans levert een wezenlijke bijdrage aan het welzijn van onze leerlingen en van onze school. Hij hoort er helemaal bij. Dat is fijn voor iemand die erg geïsoleerd was.”

De schooldirecteur zegt tot besluit: “Ik vind het mooi om mensen een tweede kans te geven. We doen met onze leerlingen niet anders. Niemand is hier een nummer. We accepteren mensen zoals ze zijn en geven ze graag een nieuwe kans.”

‘Melissa’s inzet verlaagt de werkdruk’

Vier jaar geleden kwam Melissa via de Banenafspraak werken op basisschool Aan Boord in Dronten. Zij had met haar Wajong-achtergrond moeite om een baan te vinden. “Melissa heeft echter veel kwaliteiten en die hebben wij gezien”, zegt directeur Ada Brouwer. “Ze heeft bij ons een heel mooie groei doorgemaakt.”

Wespennest

Inmiddels heeft Melissa de Wajong-status niet meer. Zij is nu de conciërge en doet ook een deel van de administratie. Brouwer: “Melissa pakt de dingen op waar wij niet aan toekomen en die niet bij ons werk horen. Ze regelt dat een wespennest wordt weggehaald, ruimt het magazijn op, schaft materialen aan, helpt in de klas en leverde bijvoorbeeld schoenendozen af voor een schoenendoosactie. Dankzij haar kunnen wij ons concentreren op het voorbereiden en geven van lessen. Dat is werkdrukverlagend voor de leerkrachten.”

Goed afstemmen

In het begin, zegt Brouwer, is het belangrijk om goed af te stemmen tussen de verschillende betrokken instanties. “Ik heb samen met de adviseur HRM van onze stichting een paar gesprekken gehad met Melissa en haar vertegenwoordiger. We hebben samen gekeken of er een klik was, en welke werkzaamheden in aanmerking zouden komen.” Gaandeweg zijn Melissa’s taken steeds verder uitgebreid. Brouwer begeleidde Melissa de eerste periode, maar dat is nu niet meer nodig. “De valkuil is dat je haar te veel kan belasten. Daarover moet je goede afspraken maken: wat zijn je taken en waar ­liggen je grenzen? Dat bespreek ik regelmatig met haar.”

Brouwer: “Als directeur vind ik dat iedereen elke dag een nieuwe kans verdient. Melissa wordt op onze school gezien, gehoord en gewaardeerd. Ze voert haar taken uitstekend uit. Het is een win-win situatie geworden.”

Meer weten?

  • Op www.opnaarde25000.nl staan veel voorbeelden van inclusief werkgeverschap. Specifiek voor het funderend onderwijs
  • Het project Baanbrekers van de PO-Raad en VO-raad organiseert samen met Werkgevers Servicepunten (wsp’s*) en schoolbesturen die in een regio al actief zijn, online regiobijeenkomsten voor schoolbestuurders en schoolleiders. Deze vormen een goed startpunt om aan de slag te gaan met inclusief werkgeverschap. Baanbrekers biedt in 2021 ook een leernetwerk van vier dagdelen voor schoolleiders en HR-adviseurs. Meer informatie en tel. 06-12598722.

Gerelateerd nieuws

  • ‘Het vraagt moed om met je kop in de wind te staan’

  • ‘We inspireren elkaar’

  • Politici over de rol van schoolleiders

  • Lobbyen voor en door schoolleiders