Welke kenmerken typeren Excellente scholen? Op een aantal standaarden – aanbod, (extra) ondersteuning), resultaten en veiligheid – scoren excellente scholen gemiddeld hoger dan ‘goede’ scholen. Schoolleiding en leraren samen zorgen voor een coherente aanpak, in aansluiting op de onderwijsvisie. Dat blijkt uit een onderzoek van het Kohnstamm Instituut in opdracht van de Inspectie van het Onderwijs.

Het predicaat Excellente scholen is in 2012 in het leven geroepen door de toenmalige minister van Onderwijs. Het voornaamste doel was het stimuleren van kwaliteitsverbetering in het onderwijs. Inmiddels zijn er bijna 200 scholen in primair, voortgezet en (voortgezet) speciaal onderwijs, die zich ‘Excellente school’ mogen noemen. Nu het traject een aantal jaren bestaat, wil de Inspectie van het Onderwijs weten wat nu precies de typerende kenmerken zijn van deze Excellente scholen, en of deze scholen een voorbeeldfunctie vervullen voor andere scholen. Vier schoolportretten van excellente scholen dienen als ‘best practice’.

Uit het onderzoek blijkt dat Excellente scholen verschillen van Goede scholen wanneer je kijkt naar de kwaliteitsbeoordelingen van de Inspectie. Op een aantal standaarden – Aanbod, (Extra) Ondersteuning, Resultaten, Veiligheid – scoren de Excellente scholen gemiddeld hoger dan de Goede scholen. Dat geldt zowel in het po als in het vo. Meer specifiek blijkt dat de Excellente scholen vaker een onderwijsaanbod hebben dat goed aansluit bij de leerlingenpopulatie, en dat ook vaker de doorstroming en de eindresultaten van leerlingen goed op orde zijn. Bovendien hebben Excellente scholen vaker een veilige leeromgeving gecreëerd, waarbinnen de leerlingen die dat nodig hebben extra ondersteuning krijgen.

Kenmerkend voor Excellente scholen is verder dat zij de aandacht voor onderwijskwaliteit en de onderwijsvisie van hun school laten doorwerken tot in de haarvaten van de organisatie: schoolleiding en leraren samen zorgen voor een coherente aanpak, in aansluiting op de onderwijsvisie. Juist zo’n coherente aanpak wordt ook in de onderzoeksliteratuur genoemd als essentieel kenmerk van goed functionerende scholen. Voorwaarden daarvoor zijn: professionaliteit van het team, gedeeld eigenaarschap, en het levend houden van de onderwijsvisie.

Voorbeeldschool

Alle scholen, zowel Excellente, als Goede en reguliere scholen, fungeren regelmatig als voorbeeldschool, bijvoorbeeld door de school open te stellen voor bezoekers, presentaties te geven op conferenties en studiedagen en soms door zich te profileren in de media. Excellente scholen doen dat allemaal vaker dan Goede scholen en reguliere scholen. Veel van de Excellente scholen geven aan dat zij behoefte hebben aan een partnerschap met andere scholen om hun horizon te verbreden en te sparren over borging, verdieping of doorontwikkeling van het excellentieprofiel. Het gaat dan niet alleen om brengen, maar ook om halen. Ruim een derde van Excellente scholen en een vijfde van Goede scholen profileert zich ook als voorbeeldschool in de media, zoals via artikelen in tijdschriften en deelname aan tv-opnames. De terreinen waarop Excellente en Goede scholen vooral voorbeeldschool zijn, zijn: schoolklimaat en gedrag, professionele en stimulerende schoolcultuur.

Discussie

Een discussiepunt vanaf de komst van het predicaat Excellente scholen is de vraag wat het predicaat eigenlijk zegt over deze scholen. Sinds de waardering Goed van de Inspectie als voorwaarde is toegevoegd, voordat een school kan ‘opgaan’ voor het predicaat, is de vraag niet meer relevant in hoeverre ook de algemene onderwijskwaliteit voldoende of goed is. De Excellente scholen vallen op door hun hogere scores op bepaalde kwaliteitsstandaarden van de Inspectie.

Aanbevelingen

Een advies aan de Inspectie is om naast bestuurders ook de schoolleiding en andere betrokkenen (zoals coördinatoren van een profiel of teamleiders) te zien als degenen die de onderwijskwaliteit verder kunnen versterken.

Scholen die momenteel geen predicaat Excellente school hebben, zouden kunnen nagaan of zij kunnen leren van hoe Excellente scholen te werk gaan. Excellente scholen zouden elkaar vaker kunnen opzoeken, niet alleen via een schoolbezoek, maar ook via meer structurele partnerschappen.

Voor de jury is tot slot een aanbeveling om te (blijven) benadrukken dat het predicaat niet bedoeld is als doel op zich, maar dat het gaat om de ontwikkeling van het onderwijs.

Het predicaat maakt in elk geval die kwaliteit ook zichtbaar, en stimuleert in dat opzicht de school zelf.

Links

Gerelateerd nieuws

  • Weer geen structurele investeringen in onderwijs op Prinsjesdag

  • Onderwijspersoneel krijgt voorrang bij coronatesten

  • Zorgarrangeurs ondersteunen scholen

  • Grote meerderheid basisscholen geeft les over relaties en seksualiteit