Geluidshinder, afval, parkeerproblemen, (in het VO) rokende of blowende leerlingen in tussenuren: soms is je school ongewild overlast­veroorzaker. En vanaf augustus 2020 moeten schoolpleinen rookvrij zijn, wat kans op overlast in de wijk juist vergroot. Goede contacten met buurt­bewoners helpen klachten te beperken. ‘Als school maak je deel uit van de wijk.’

Onder het vergrootglas liggen vanwege overlast door leerlingen: teamleider Frans Meijer van het Huygens College in Amsterdam kan erover meepraten. In december 2012 kwam de school negatief in het nieuws. Voetbalgrensrechter Richard Nieuwenhuizen was kort daarvoor zodanig mishandeld dat hij aan zijn verwondingen bezweek. Bij deze verschrikkelijke gebeurtenis bleken twee leerlingen betrokken te zijn geweest. Toen daarop de pers naar school kwam en de leerlingen wegzette als ‘de rotzakjes van Amsterdam-West’ werd de sfeer rond de school grimmig. Enkele leerlingen hieven spreekkoren aan.

 

Zak chips
Buurtbewoners schreven vervolgens een verontruste brief aan de gemeente. “Toenmalig wethouder Pieter Hilhorst nam die klachten serieus”, vertelt Meijer. “Er werd een bewonersavond georganiseerd waar buurtgenoten hun grieven konden uiten en waar ook wij als schoolleider onze visie op de zaak konden geven. Onze leerlingen wonen niet vlak bij de school, dus de sociale controle door wijkgenoten is minder groot. Maar als school zijn we wel betrokken bij de buurt.” Uit die bewonersavond zijn een paar initiatieven ontstaan, zoals een buurtgroep met vertegenwoordigers van bewoners, school en buurtsuper om de onderlinge contacten te verbeteren. Ook werd in de school een dependance van de politiepost ingericht in de persoon van een wijkagente en zette de school duidelijker in op surveillance in de directe omgeving. “Op momenten waarop veel leerlingen op straat zijn, zoals na schooltijd en in pauzes, zijn de leraren nadrukkelijker op straat aanwezig”, zegt Meijer. “Het kweekt goodwill als je je gezicht laat zien en het heeft een preventief effect. Vooral bij de supermarkt zijn we gaan rondlopen. Daar staan soms zes jongens een gangpad te blokkeren om één zak chips te kopen.”

Helpen met laptop
De buurtgroep heeft verschillende acties in gang gezet om de banden aan te halen. Zo is het schoolgebouw beschikbaar voor bewonersbijeenkomsten, worden buurtbewoners uitgenodigd voor schoolvoorstellingen en vindt er jaarlijks een Dag van de Dialoog plaats, waarop leerlingen met bewoners over uiteenlopende onderwerpen discussiëren. Ook zijn buurtbewoners en leerlingen samen betrokken bij buurtprojecten, bieden buurtbewoners gastlessen aan en zijn onderbouwleerlingen regelmatig betrokken bij schoonmaakacties in de buurt. Ook helpen leerlingen in het kader van de maatschappelijke stage oudere bewoners met boodschappen en dergelijke. En in het buurthuis helpen scholieren van de richting Media, Vormgeving en ICT mensen met hun laptop en smartphone. “Op deze manier krijgen de bewoners een reëler beeld van onze leerlingen en raken leerlingen meer betrokken bij de buurt, waardoor ze zich verantwoordelijker voelen.”

Zwerfvuil
De buurtgroep kon na een paar jaren verwateren: er waren geen problemen meer en de samenwerking tussen de buurt en de school is nu goed. “Dat het politiebureau sindsdien is verplaatst is jammer”, zegt Meijer. “Eerder was het bureau vrijwel naast de school, dat werkte prettig. Het contact is minder frequent geworden.” Natuurlijk zijn er nog steeds af en toe klachten van bewoners over zwerfvuil of omgevallen fietsen. “We besteden daar altijd aandacht aan, we gaan langs bij de mensen die overlast ervaren en laten zien dat we ons verantwoordelijk voelen. Het overgrote deel van de jeugd in Amsterdam-West bestaat uit brave jongens en meisjes, maar een paar leerlingen vertroebelen dat beeld en wij zorgen ervoor dat zij de consequenties daarvan merken. We werken daarin samen met de ouders, die willen ook dat hun kinderen zich gedragen.”

Blowen
Verantwoordelijkheid dragen voor je omgeving is ook voor het Parcival College in Groningen iets wat leerlingen beslist moeten leren. Bij deze Vrije School krijgen de leerlingen van huis uit veel mee over verantwoord gedrag. “Aan het begin van het schooljaar besteden we aandacht aan de regels over omgang met de omgeving”, zegt teamleider bovenbouw Rolf Hiemstra. “Die staan ook op de website. Een van de aandachtspunten is een parkje in de buurt van de school. Daar zitten leerlingen soms te blowen, en dat mag absoluut niet. Al zitten ze er alleen maar bij, dan krijgen ze al een ‘time-out’, dat is bij ons een strafmaatregel. De leerlingen die daadwerkelijk blowen, worden meteen geschorst.” Om het blowen en ander ongewenst gedrag tegen te gaan, surveilleren leraren intensief in het parkje en in de omliggende straten. “Soms komen er klachten van buurtbewoners over belletje trekken bijvoorbeeld. Als ze een signalement kunnen geven, kunnen we meestal wel achterhalen wie het waren. Ook van de supermarkt komen soms klachten over hinderlijk gedrag. Dat pakken we altijd aan.”

Bomen planten
Daarnaast zet het Parcival College in op projecten met de buurt. “Zo hebben leerlingen van de havo-afdeling met basisschoolleerlingen samen posters gemaakt en op prullenbakken geplakt, met als strekking dat je je rommel in de bak moet gooien”, vertelt Sybren Nauta, leraar economie en maatschappijleer. “We maken iedere maand het parkje schoon, dan gaat een mentor van een klas met grijpers en vuilniszakken aan de slag. Ook nodigen we buurtbewoners uit als we bijvoorbeeld een tentoonstelling maken. En onze conciërge heeft geregeld overleg met het wijkteam en de buurtbewoners.” Voor de meeste leerlingen is rommel opruimen vanzelfsprekend, zeggen Hiemstra en Nauta. “Dat komt ook doordat ze thuis worden opgevoed met het idee zich bewust te zijn van hun omgeving. Leerlingen spreken elkaar daarop aan. Zelf geven we als docent het goede voorbeeld door zwerfafval op te rapen en in een prullenbak te gooien. Het is allemaal niet zo bijzonder wat we doen.” Gunstig bij-effect is dat bewoners de school weten te vinden. “Een achterbuurman kwam met het idee om bomen in de wijk te planten. Daar kunnen wij een project van maken.”

Rookvrij schoolplein
Vanaf augustus 2020 moeten schoolpleinen rookvrij zijn. Tenminste, het terrein van de school zelf: de openbare ruimte eromheen is gemeente-domein. “Het schoolplein is al drie jaar rookvrij, dat ging betrekkelijk gemakkelijk”, zegt Hiemstra. “We willen een rookvrije generatie en leerlingen die willen roken, moeten dat uit het zicht doen. Net als docenten.” Het Parcival College heeft drie vestigingen in dezelfde straat. Leerlingen lopen van het ene gebouw naar het andere. “Vanaf vorig schooljaar mogen zij ook in de straat niet meer roken”, vertelt Nauta. “Soms moet je leerlingen herhaaldelijk aanspreken. Dan gaat er ook een brief naar de ouders.”

Op het Huygens College is het rookvrije schoolplein helemaal geen probleem. “Veel van onze leerlingen zijn moslim”, legt teamleider Meijer uit. “Roken mag gewoon niet volgens hun geloof, ze letten goed op elkaar wat dat betreft. De rokers zijn de docenten. Maar intussen zijn de meesten gestopt en we hebben goede afspraken dat er in het zicht van leerlingen niet wordt gerookt.”

 

Niet school, maar gemeente verantwoordelijk
Overlast bij basisscholen: geluid en parkeren

Ook basisscholen krijgen soms klachten van buurtbewoners, bijvoorbeeld over geluidshinder. Je kunt dan verwijzen naar het zogenoemde Activiteitenbesluit, waarin sinds 2010 wettelijk bepaald is dat bij vaststelling van de hinder het geluid van spelende kinderen op schoolpleinen en terreinen bij scholen en kdv’s niet hoeft te worden meegenomen. Dat betekent overigens niet dat er helemaal geen handhaving nodig is op geluidsoverlast van speelterreinen. Dit is echter niet de verantwoordelijkheid van de school, maar van de gemeente. Zo stelde in 2016 de rechtbank in Overijssel de gemeente Oldenzaal in het ongelijk in een zaak over geluidshinder van spelende (buurt)kinderen op het speelterrein van basisschool De Windroos. Na klachten van omwonenden had de gemeente aanvankelijk gesteld dat op grond van het Activiteitenbesluit niet gehandhaafd zou worden. Daar was in hoger beroep de rechter het niet mee eens omdat het spelen van buurtkinderen niet schoolgerelateerd was.

Blauwe kliko’s

Een ander probleem bij veel basisscholen is parkeeroverlast. Afgelopen september voerden bewoners van de Stripheldenbuurt in Almere actie bij basisschool Het Drieluik. Hier wordt de stoep vaak gebruikt als parkeerplaats. De bewoners hebben deze afgezet met blauwe kliko’s om ouders hun kinderen te laten af te zetten op de ‘kiss and ride’-zone. Bij de Rotterdamse school Blijberg Tweetalig voerden afgelopen lente buurtbewoners actie om ouders te wijzen op parkeeroverlast bij het halen en brengen. En in Maassluis controleert de politie extra bij basisscholen De Dijck en De Groene Hoek, waar dubbelparkeren voor gevaarlijke situaties zorgt. Ook geen zaak van de school zelf dus. Al kan het natuurlijk geen kwaad ouders er eens op te wijzen wanneer je er regelmatig klachten over krijgt.

 

Gerelateerd nieuws

  • Nieuwe versie servicedocument Covid-19 van OCW

  • Meerderheid ouders geen voorstander van extra coronamaatregelen

  • Inschrijving EU-schoolfruit geopend

  • Voldoende personeel grote zorg voor schoolleiders