De Inspectie van het Onderwijs staat op de stoep. Verdrink jij bij voorbaat in de papieren rompslomp of kan het ook anders? Melanie van Tuijl, inspecteur primair onderwijs, legt uit wat nu echt belangrijk is in de aanloop naar een inspectiebezoek. Heb je tussen alle wetten en regels door nog wel ruimte voor je eigen aanpak?

Melanie van Tuijl

Is een onderwijsinspecteur een verkapte politieagent?

[Lachend] “Ik ben zeker niet de inspecteur die met een checklist in de hand en een wijzend vingertje de eindafrekening presenteert. Ik mag de stem van het kind zijn en het belang van de leerling verdedigen. Waar nodig moet ik als inspecteur handhaven, maar ik ben ook een gesprekspartner die meedenkt. Zo bezocht ik eens een school die een vrij hoge ouderbijdrage vroeg. Dat trekt een bepaald publiek aan, maar geeft geen garanties op goede schoolresultaten. Die waren op alle fronten gemiddeld. Handhaving was niet nodig, maar wel een gesprek waarbij ik fungeer als ‘critical friend’: zijn die resultaten er gekomen ondanks of dankzij de school? Op deze manier houd ik de school een spiegel voor.”

Wat is de grootste misvatting rondom het inspectiebezoek?

“Dat de school veel moet van de Onderwijsinspectie. Natuurlijk moet je als school aan de basiseisen voldoen die wet- en regelgeving voorschrijven. Maar het staat je grotendeels vrij hóe je dat doet. Toch wordt vaak gedacht dat een groepsplan verplicht is. Dat methodetoetsen een vereiste zijn waarvan je de resultaten moet registreren. Integendeel! Ik ben niet op zoek naar uitgebreide administratie. Wat ik wil zien, is dat je zicht hebt op het leren van de kinderen. Dat je ze volgt en ervoor zorgt dat ze zich op hun eigen niveau en in een doorlopende leerlijn kunnen ontwikkelen. Je hoeft niet zo veel uur aan taal of rekenen te besteden, zolang je maar kunt verantwoorden: dit is wat deze leerling nodig heeft om op het volgende punt te komen. Tussen de regels door heb je als school veel speelruimte om keuzes te maken die passen bij de eigen context en onderwijsvisie. Het is daarom belangrijk dat je vanuit een duidelijke en gedeelde visie en missie je eigen doelen stelt. Je bepaalt zelf wat de beste aanpak is voor jouw school. Als inspecteur vraag ik naar de beweegredenen achter die keuzes.”

Wat adviseer je schoolleiders in aanloop naar een inspectiebezoek?

“Hoe de school er ook voor staat: grijp een inspectiebezoek aan als kans om te groeien. Een voorbeeld. Een school in mijn regio kreeg het stempel ‘zeer zwak’. De schoolleider koos ervoor dit niet als eindpunt, maar als beginpunt te zien. Zij is vanuit het perspectief van de leerling gaan bouwen, met ambitieuze doelen om de veiligheid van het kind te waarborgen en het weer tot leren te brengen. Binnen een paar jaar behaalde ze met haar team het predicaat excellente school. Als schoolleider heb je zo veel invloed om een school de goede kant op te bewegen. Dat is de schoonheid van dit vak.”

Is er veel veranderd op jouw vakgebied?

“Sinds 2017 is het bestuur het eerste aanspreekpunt voor de inspectie. De schoolleider komt in zicht wanneer er een kwaliteitsonderzoek plaatsvindt op de school zelf. Ondanks dat het initiatief hiertoe niet van de directeuren zelf komt, zie ik vaak dat ze er wel voor openstaan. Ze grijpen het rapport aan als nulmeting om te kijken waar de school op dat moment staat en waar verbetering mogelijk is. Ze gebruiken het als handvat om verder te gaan en om de neuzen in het team dezelfde kant op te krijgen.”

Waar zie jij schoolleiders mee worstelen?

“Schoolleiders weten dat ze de spil zijn als het gaat om kwaliteitsverbetering, maar vaak haalt de realiteit hen links en rechts in. Een dag loopt zelden zoals gepland. Bij ziekte of uitval van personeel bijvoorbeeld. Dan voert crisismanagement de boventoon. Schoolleiders die de verantwoordelijkheid spreiden binnen het team, hebben hier minder last van. Ik zie een positieve verschuiving waarbij leerkrachten steeds meer eigenaarschap krijgen. Waar zij in hun kracht gezet worden, is vaak minder verzuim. Het werkgeluk neemt toe, omdat ze hun talent schoolbreed kunnen inzetten en hun impact dus verder rijkt dan de eigen klas.”

Op welk vlak kunnen schoolleiders winst boeken voor het onderwijs?           

“Als schoolleider ben je het scharnier tussen de klas en het bestuur. Zet daarom actief in op een goede relatie met je bestuurder, die is uiteindelijk verantwoordelijk en kan van grote betekenis zijn bij het oplossen van problemen. Wij zien dat waar een bestuur goed functioneert, dit positieve invloed heeft op wat er op school gebeurt. Minder ziekteverzuim bijvoorbeeld. Blijf bovenal denken en handelen vanuit de behoeftes en belangen van de leerlingen. De sleutel tot succes is het houden van focus. Trap niet in de valkuil van te veel doelen nastreven in te weinig tijd. Houd het smal. Vraag jezelf steeds af of je werkt aan datgene waar de leerling beter van wordt. Dan heb je een helder kompas.”

Melanie van Tuijl was jarenlang leerkracht in het primair onderwijs waar zij nu ‘woordvoerder van het kind’ is als inspecteur voor de Inspectie van het Onderwijs.

Training Inspectiebezoek
AVS Academie organiseert speciaal voor schoolleiders de training Inspectiebezoek, die gepland staat voor 23 maart 2023. Tijdens deze eendaagse krijg je handvatten voor de voorbereiding en zelfevaluatie in de aanloop naar een inspectiebezoek. Meld je aan

Interessant?
Dit artikel stond in Kader, het vakblad voor schoolleiders, dat AVS-leden maandelijks ontvangen. De AVS komt op voor de belangen van schoolleiders in het basis- en voortgezet onderwijs. Word ook lid of abonnee, ontvang voortaan iedere maand een kersvers exemplaar in de brievenbus en versterk de positie van schoolleiders.

Gerelateerd nieuws