Scholen voor funderend onderwijs lopen vaak tegen dezelfde uitdagingen aan. De aanpak kan bijzonder zijn er voor meerdere scholen nuttig. Deze maand in Zo kan het ook!: de Eduard van Beinumschool in Rotterdam zet via het programma Roots of Empathy een baby in om leerlingen empathie bij te brengen

Begrip opbrengen voor een ander, snappen dat die anders in elkaar zit, hem respectvol behandelen: die belangrijke levenslessen willen scholen hun leerlingen graag meegeven. Maar hoe doe je dat? Sarina Hoogendam, leerkracht van groep 3 op de Eduard van Beinumschool, ontmoette de Canadese Mary Gordon, grondlegger van Roots of Empathy, en was zo enthousiast dat zij haar school overtuigde om dit programma binnen te halen. Verspreid door het jaar krijgen de groepen 3 en 4 27 lessen. Baby Noor is bij negen van die lessen met haar moeder aanwezig. Op de arm van haar moeder ‘begroet’ Noor alle leerlingen individueel en daarna observeert de klas hoe zij vanaf haar groene speelkleed op hen en de speeltjes reageert. De leerlingen bespreken welke gevoelens ze bij de baby waarnemen. Hoogendam: “Door haar te observeren, leren ze goed te kijken naar de lichaamstaal van anderen. De kwetsbaarheid van zo’n kindje maakt iets los. In de groep zitten ook kwetsbare leerlingen. Door de baby voelen zij zich gaandeweg veilig genoeg om over hun eigen kwetsbaarheden praten.” Aan de hand van verschillende thema’s werken de kinderen zo aan hun sociale vaardigheden. “En aan burgerschap”, onderstreept schoolleider Joëlle Schuilenburg. “Burgerschap gaat over normen en waarden en respect. Dat zit allemaal in dit programma verweven. Empathie is de eerste stap naar een vreedzame samenleving.”
Een instructeur leidt de ‘baby-lessen’; de leerkracht participeert en observeert. Hoogendam: “Dat is fijn; normaal heb je daar weinig tijd voor. Op andere momenten kun je op deze observaties teruggrijpen.” Zo zag zij dat een jongetje het lastig vond om bezig te zijn met het thema ‘emoties’. Uit zijn tekeningen bleek dat hij angstig was. “Ik heb met hem besproken hoe hij daarmee om kan gaan. Als er dingen aankomen waarvan ik weet dat hij ze moeilijk vindt, bied ik hem aan om het samen te doen. Je leert de leerlingen veel beter kennen en kunt op dingen anticiperen.”
De Eduard van Beinumschool werkt sinds dit schooljaar met het programma Roots of Empathy. Leerkracht Hoogendam ziet al effecten. “Er kwam een voorleesoma in mijn klas. De leerlingen waren druk. Ik zei: ‘Kijk eens naar haar. Hoe denken jullie dat zij zich voelt?’ Ze snapten me meteen: ‘Niet zo blij.’ Ik weer: ‘Hoe komt dat, denken jullie?’ ‘We zijn eigenlijk niet zo goed aan het luisteren.’ Vervolgvraag: ‘Hoe kunnen we ervoor zorgen dat deze voorleesoma weer blij wordt?’ Het voorlezen ging daarna prima.
Scholen in dertien landen werken inmiddels met het programma. Wetenschappelijk onderzoek wijst uit dat pesten hierdoor significant vermindert. Hoogendam: “Het programma versterkt sociaal gedrag. Als je empathisch bent, ben je minder geneigd om de ander pijn te doen.”
Schoolleider Schuilenburg: “Kinderen komen pas tot leren als er sociale veiligheid is en zij zich prettig voelen. Dit programma draagt bij aan een hoog leerrendement. We zijn nu bezig met het schoolplan voor komend jaar en Roots of Empathy is daar zeker onderdeel van.”
 
Meer weten?
http://rootsofempathy.org
Leerkracht Sarina Hoogendam is tevens directeur van Roots of Empathy Nederland: shoogendam@rootsofempathy.org
 
Ook een bijzondere aanpak op jouw school?
Mail naar communicatie@avs.nl o.v.v. ‘Zo kan het ook’.

Gerelateerd nieuws

  • Investeer in het leren van de leraar (en leer daar zelf van)

  • Bananenschillen op school

  • De natuur biedt kinderen vanzelf maatwerk

  • ‘Het gaat erom dat je vergezichten kunt vertalen naar de praktijk’