Strooien met complimenten is als zaadjes planten voor geluk. Schoolleiders die handelen en spreken vanuit waardering, weten als geen ander dat je zo positieve energie de school inbrengt en de kwaliteit van onderwijs versterkt. Maar hoe word je een oprecht complimentenkanon? Martijn Schoonaard en Peter Kerkhof, docenten aan de AVS Academie, helpen je op weg.

1. Jullie verzorgen de leergang Waarderend Leidinggeven: wat versta je daaronder?

Kerkhof: “Benader dat wat er in de school op je afkomt vanuit een positieve grondhouding. Benoem en waardeer eerst wat goed gaat en waar je meer van wilt. Pas daarna ga je onderzoeken waar ruimte voor groei en versterking zit en welke stappen je hierin wilt zetten. Mensen in het onderwijs neigen snel naar het strepen met een kritische rode pen. Dit kan getuigen van betrokkenheid, maar het zet je team niet altijd in beweging. Als de focus ligt op wat er allemaal fout is, vloeit energie weg. Je invloed op het gedrag van mensen is groter wanneer je elkaar benadert vanuit een positieve waarderende houding.”

2. Als ik daarop mag voortborduren: wat gaat er goed in het onderwijs?

Schoonaard: “De balans tussen drie belangrijke ingrediënten van leiderschap, bepaalt de impact die je als schoolleider hebt: richting geven, verbinden en begrenzen. Wat ik zie, is dat het belang van verbinding in veel scholen voorop staat. Er is een enorme betrokkenheid naar elkaar en de kinderen toe. Geweldig! Die betrokkenheid maakt het echter ook spannend in relatie tot richting geven en begrenzen. Het stellen van waarderende vragen vormt de sleutel tot het vinden van de juiste balans. Daarmee maak je zichtbaar wat goed gaat en waarop je verder kunt bouwen. Want er moet vaak wel wat gebeuren. Neem vooral de tijd om samen te onderzoeken wat beter kan en welke actie daarvoor nodig is. Maak hierbij gebruik van de ervaring en verhalen van de mensen in de school. De waardering die dan voelbaar is, vormt vruchtbare grond om samen te leren en te groeien. Je doet recht aan de kracht van de organisatie op een manier die mensen energie geeft en in beweging zet.”

3. Hoe stel je goede vragen?

Kerkhof: “Leiders die vaak op zenden staan, maken niet gelukkig. Welke vragen je stelt en de manier waarop, is cruciaal. De vraag hoe het iemand gelukt is om tot een goede les te komen heeft een radicaal andere uitwerking dan ‘hoe heb je je les nu weer voorbereid?’ Een waarderende grondhouding gaat daarom in de eerste plaats over jou als leider. Ken jezelf hierin, want jij kan het verschil maken. Wie ben je en hoe verhoud jij jezelf tot de ander? Reflecteer erop hoe onderzoekend en responsief je bent in je houding en communicatie. Welke vragen stel je? Hoe uitnodigend of sturend zijn die? Welke woorden gebruik je? Zit er geen oordeel in? Kun je verwonderd zijn over het perspectief van de ander? Wees bereid om te luisteren en sta open voor nieuwe ideeën. Ga er vanuit dat er niet één waarheid is en schrap het woord ‘overtuigen’ uit je woordenboek. Verken ieders perspectief en bepaal dan welke kant je opgaat.”

4.  Welk effect heeft dit op de kwaliteit van de school?

Kerkhof: “Waarderend onderzoek maakt helder waar kansen liggen om het beter te doen. De vraag is hoe je dit verbindt aan het potentieel van je leerlingen. Dan hebben we het over kwaliteit en welke definitie je daaraan geeft. Je kunt kwaliteit pas waarderen als je met elkaar afspreekt wanneer het goed is. Organiseer het gesprek waarin je hier als team gezamenlijk taal aan geeft. Spreek af wat je dan concreet wilt zien, beleven en ervaren en welke impact je daarmee beoogt voor de kinderen. Hoe verhoudt zich wat je in concept bedenkt en publiceert tot het gedrag wat je elke dag laat zien? Blijkt uit de verhalen bij het koffiezetapparaat nog steeds de ouderbetrokkenheid zoals we die in de schoolgids of op de website nastreven? Want in die gesprekken klinkt de échte kwaliteit. Als leraren net zulke belangrijke leiders zijn als de schoolleider, moet die waarderende houding ook in de klas zichtbaar zijn. En daar niet alleen. Waarderend leidinggeven is een cultuurinterventie die van invloed is op iedereen in de school.”

5. Hoe zet ik vandaag nog een stap richting die waarderende grondhouding?

Schoonaard: “Als schoolleider liggen er continu vraagstukken op je bord die keuzes verlangen. Vraag je eerst af: Wat gaat hier wél goed? Dat is het station van waaruit je wilt vertrekken omdat het energie geeft. Je zuchtend afvragen wat je hier nu weer mee moet, slaat je lam.”

Over de docenten

Martijn Schoonaard en Peter Kerkhof verzorgen de nieuwe leergang Waarderend Leidinggeven bij de AVS Academie. Schoonaard heeft gewerkt als schoolleider en stafmedewerker kwaliteit in het onderwijs. Kerkhof startte zijn loopbaan in de zorg en de financiële wereld. Samen verenigen ze tegenwoordig hun kracht in SamenWijzer, waarmee ze scholen helpen grip te krijgen op de kwaliteit van onderwijs.

Meld je aan!

Ontdek hoe je effectief, waarderend en met plezier leidinggeeft aan de kwaliteit van onderwijs én aan jezelf. De nieuwe leergang Waarderend Leidinggeven start op 28 september 2022 en heeft een herregistratiewaarde van 100 punten voor het Schoolleidersregister PO.

Meer informatie

AVS Academie

De AVS Academie biedt een samenhangend, modern en actueel professionaliseringsaanbod voor elk niveau van leiderschap en ten aanzien van diverse thematiek (governance, organisatie- en leiderschapsontwikkeling, bedrijfsvoering, financiën, personeelsbeleid, communicatie, schoolomgeving en Passend onderwijs).

Meer informatie over ons aanbod

Gerelateerd nieuws