Wat ooit als rebelse club begon, is in een kwart eeuw uitgegroeid tot een volwaardige vakbond en beroepsorganisatie voor schoolleiders. De Algemene Vereniging Schoolleiders telt nu zo’n 4000 leden en speelt een belangrijke rol in het onderwijs. In deze Kader Primair blikken we samen met leden terug – en vooruit.

1993: De kiem voor de huidige AVS wordt gelegd op een conferentie waar de invoering van het formatiebudget­systeem op de agenda staat. “Dit gaat óver ons, niet met ons! Als het zo moet, denk ik dat we beter onze eigen organisatie kunnen beginnen”, roept Ton Duif, directeur van de Teresiaschool in Waalwijk. Met een groep collega’s werkt hij daarvoor de plannen uit en als divisie PO komen ze onder de hoede van de vereniging van rectoren in het VO.
 
1995: De rectoren besluiten hun eigen Vereniging voor Management in het Voortgezet Onderwijs (VVO) op te richten. Ze bestempelen zichzelf meer als werkgever dan als werknemer, en verlaten het Ambtenarencentrum dat het arbeidsvoorwaardenoverleg met de sectorwerkgevers voert. De ‘club van Duif’ blijft wel en is met een paar honderd leden ineens dé woordvoerder voor po-schoolleiders. Dit is de officiële start van de AVS zoals we die kennen. Duif wordt benoemd tot voorzitter.
 
1995: In september verschijnt de eerste Kader Primair. ‘De titel wil aangeven dat voor onze vereniging het management in het primair onderwijs centraal staat’, schrijft de kersverse AVS-voorzitter. Professionalisering is het thema van het blad, waarin Weer Samen Naar School, decentralisering van de huisvesting en de nota kwaliteitszorg actuele onderwerpen zijn.
 
1996: Een klein team van flexibel inzetbare collega-directeuren vormt samen een helpdesk die telefonisch vragen van leden beantwoorden. Met de ledengroei, groeit ook de helpdesk, zowel in bezetting als in professionaliteit. Om leden goed bij te kunnen staan in juridische zaken, brengen de AVS en Schoolmanagers-VO hun individuele rechtspositionele belangenbehartiging onder in de Stichting Support. Deze stichting bestaat uit onafhankelijke, gespecialiseerde juristen.
 
1996: De AVS houdt haar eerste congres onder de titel ‘Management voor zorg, zorg voor management’, samen met Landelijke Vereniging voor Speciale Onderwijszorg (LVSO). Deze vereniging is later in de AVS opgegaan.
 
1997: Start van het AVS Managementcentrum training en advies, sinds 2014 Centrum Educatief leiderschap en vanaf 2020 AVS Academie. Het biedt een doorlopende opleidingslijn voor het schoolleiders en daarnaast verschillende trainingen en leergangen. Het centrum kan schoolleiders ook adviseren over het aanbieden van opleidingen. Ook voor coaching en mediation kunnen leden vanaf nu bij de AVS terecht. 
 
1997: De AVS betrekt huisvesting op Nieuwegracht 1 in Utrecht.
 
1998: De commissie zorg en commissie onderwijs van de AVS gaan op in één commissie: de beleidscommissie Onderwijs. Deze bestaat uit ongeveer 15 leden en geeft bestuur en medewerkers gevraagd en ongevraagd advies. Zij komen vier keer per jaar bijeen en fungeren als klankbord voor de activiteiten en de standpunten van de AVS. Tegenwoordig telt de AVS drie commissies: arbeidsvoorwaarden en personeelsbeleid, onderwijs en duurzaam vitaal.
 
2000: Schoolleiders krijgen meer salaris, meer ambulante tijd en geld voor professionalisering. Daarnaast komt er een schoolbudget voor management, ondersteuning, arbeidsmarkt en arbeidsomstandigheden: het MOA-budget. Dit heeft de AVS met andere vak­organi­saties met de minister van Onderwijs afgesproken in de cao 2000-2002. De AVS telt inmiddels 3400 leden.
 
2001: De AVS richt samen met de Protestants Christelijke Schoolleiders Organisatie de Nederlandse Schoolleiders­academie op, een registerorganisatie die de standaarden en kwaliteitsprofielen van schoolleiders vaststelt en daar de nascholing op afstemt. Het is de voorloper van het Schoolleidersregister PO dat in 2013 het levenslicht ziet.
 
2004: AVS Voordeel gaat van start. Leden kunnen hier samen goedkoper producten en diensten inkopen. Het aanbod bestaat uit een aantal vaste aanbiedingen, aangevuld met periodieke actiekortingen. Zo kan een AVS-lid korting krijgen op hotelovernachtingen, stedentrips, benzine, navigatieapparatuur, maar ook op wasmachines, tijdschriften, boeken, et cetera. Nog steeds kunnen leden profiteren van korting op diverse producten en diensten.
 
2008: De AVS lanceert de simulatietools ‘Kind op de Gang’ voor PO en ‘Leerling bij de Les’ voor VO waarmee scholen zich op een praktische manier kunnen voorbereiden op Passend onderwijs. Hiermee ontstaat een helder overzicht van kunde, ambities, grenzen (het zogenoemde zorgprofiel) en opleidingsbehoeften. De tools zijn een groot succes en worden op de Nationale Onderwijs Tentoonstelling van 2009 genomineerd als een van de beste innovatieve producten in het onderwijs.
 
2008: De AVS gaat ook de belangen van schoolleiders in het voortgezet onderwijs weer behartigen. In 2010 verschijnen er regelmatig nieuwsbrieven voor de vo-leden, die een paar jaar later weer opgaan in de nieuwsbrief funderend onderwijs.
 
2011: Oprichting World Education Forum in Toronto, een wereldwijd netwerk van scholen dat als missie heeft om elk kind onderwijs te laten volgen. Initiatiefnemer is AVS-voorzitter Ton Duif. Zijn beweegreden: meer dan tachtig miljoen kinderen zijn verstoken van onderwijs. “Wij onderwijsmensen zijn per definitie degenen die voor deze kinderen zouden moeten opkomen.”
 
2013: Het Schoolleidersregister PO (SRPO), de opvolger van de Nederlandse Schoolleiders Academie, gaat van start als onafhankelijke organisatie die wordt gedragen door AVS, AOb, CNVO en PO-Raad. Doel: het beroep van schoolleider in het primair onderwijs versterken en verder te professionaliseren. Vandaag de dag heeft 85 procent van de circa 8500 Nederlandse schoolleiders in het po zich geregistreerd. Uit evaluatie blijkt dat zij het register als nuttig ervaren, omdat het zichtbaar maakt dat ze voldoen aan de beroepstandaard.
Dit draagt volgens hen bij aan de kwaliteit en het aanzien van het beroep. Kritiek is er ook, bijvoorbeeld op technische aspecten en de aansluiting op individuele ontwikkelingsbehoeften. Het register wordt daarop aangepast.
 
2013: Verhuizing naar het huidige pand aan de Herenstraat. Hier kunnen vanaf nu ook de opleidingen en trainingen worden gegeven.
 
2014: AVS-oprichter Ton Duif gaat met pensioen, Petra van Haren wordt de nieuwe voorzitter. “Vandaag is het een feestelijke en historische dag”, zegt zij tijdens haar eerste toespraak waarin ze hamert op het belang van leiderschap voor de toekomst van kinderen. “De kwaliteit van de schoolleider bepaalt in hoge mate de kwaliteit van de school en het onderwijs. Leiderschap doet ertoe!”
 
2014: Het belang van een directeur voor een school wordt onderstreept in de nieuwe cao po. Hierin is namelijk opgenomen dat elke school een schoolleider moet hebben om de ontwikkeling van de schoolorganisatie professioneel vorm te geven. Er zijn afspraken vastgelegd over registratie in het Schoolleidersregister en een persoonlijk budget voor professionalisering van Y 2000,–.
 
2016: Verschijning van de eerste Staat van de Schoolleider, het verslag van AVS en VO-raad over hoe de Nederlandse schoolleiders ervoor staan. Ruim 550 AVS-leden gaven hiertoe input. Uit de antwoorden blijkt dat school­leiders ervan doordrongen zijn dat hun kwaliteit essentieel is voor de kwaliteit van het onder­wijs. Ze vinden professionaliseren en bijblijven in hun vak belangrijk.
 
2016: Van 19 tot en met 21 oktober organiseert de AVS de Europese conferentie van de European School Heads Association (ESHA) in Maastricht, waaraan 600 school­leiders uit heel Europa deelnemen en elkaar ontmoeten.
 
2016: In de CAO PO 2016/2017 is het opleidingsbudget voor schoolleiders verhoogd van 2000 naar 3000 euro. De mogelijkheden voor professionalisering van de schoolleiders zijn hierdoor vergroot.
 
2017: Bestuur met onbezoldigde leden opgeheven. De AVS gaat verder met een professioneel, bezoldigd college van bestuur: Petra van Haren en de nieuw aangestelde vicevoorzitter Ingrid Doornbos. “Gun elke schoolleider om iedere dag 10 minuten uit het raam te staren”, zegt Doornbos bij haar aantreden. “Om zo de details te ontstijgen en de hoofdlijnen in de gaten te houden.” De Ledenraad behoudt de toezichthoudende rol.
 
2017: Een jaar in het teken van actie. De AVS schaart zich achter het initiatief van lerarenbeweging PO in Actie en vormt samen met deze groep, andere vakbonden en de PO-Raad het POFront, dat strijdt voor beter salaris en minder werkdruk voor leraren. Daarnaast heeft de AVS continu ook aandacht gevraagd voor het salaris en de werkdruk van schoolleiders. Op 27 juni is er een ‘prikactie’ waarbij leraren het eerste uur geen lesgeven en een manifestatie op het Malieveld in Den Haag. Op 5 oktober leggen leraren massaal het werk neer. De AVS steunde deze staking. Zo’n 60.000 leerkrachten en schoolleiders trekken naar het Haagse Zuiderpark. Als ook dit niet genoeg helpt, gaat op 12 december de scholen massaal dicht en worden overal in het land acties en bijeenkomsten gehouden.
 
2018/2019: De stakingen voor beter salaris en minder werkdruk gaan onverminderd door. De AVS ondersteunt de estafettestakingen in februari, maart en april, maar de leden vinden het ook tijd om zelf aan de bel te trekken. Schoolleiders voeren voor het eerst zelf actie door in september 2018 het brandalarm af te laten gaan op school. 
Hiermee willen zij tonen hoe zeer de onderwijskwaliteit onder druk staat. Tot en met de zomer van 2019 heeft de AVS maandelijks actie gevoerd. Op 6 november 2019 gaat het hele primaire onderwijs plat, waarbij de AVS voor het eerst de schoolleiders oproept om te staken en het accent daarbij op de schoolleider legt. “Structurele problemen vragen om structurele oplossingen”, aldus Petra van Haren.
 
Op 11 december ligt er na een jaar lang onderhandelen eindelijk een nieuwe CAO PO waarin dankzij de AVS veel is geregeld voor de schoolleiders, zoals nieuwe functie­beschrijvingen en nieuwe salarisschalen voor directeuren en adjunct-directeuren en een salarisverhoging van 4,5 procent. Er wordt een tweedaagse staking voorbereid voor 30 en 31 januari 2020. De AVS roept ook schoolleiders op dan te gaan staken voor structurele investeringen in het primair onderwijs.
 

Gerelateerd nieuws

  • Onderwijsraad: het onderwijs moet inclusiever

  • Monitor Hybride onderwijs: reflectie op afstandsonderwijs

  • Sterke schoolleiders belangrijk punt voor politieke verkiezingsprogramma’s

  • Vernieuwde Canon van Nederland gepresenteerd