Vaak als ik in de ochtend de school binnenloop, maak ik mijn standaard rondje. Ik betrap mijzelf erop dat ik kijk of de stoelen netjes staan in de aula, de keuken opgeruimd is en of het koffieapparaat werkt, maar dit laatste is vooral eigen belang. Tijdens dit rondje kom ik al verschillende collega’s tegen en maak ik een praatje. Niet zozeer om over onderwijsinhoudelijke dingen te praten, maar juist voor de persoonlijke gesprekken. Op dat moment is daar ruimte voor. De aandacht die je dan geeft aan iemand staat voor mij voor esthetisch leiderschap.
Esthetisch leiderschap. Toen ik die term voor het eerst hoorde, dacht ik dat het iets abstracts was. Iets voor kunstenaars of filosofen ofzo. Maar hoe langer ik als (interim) schoolleider werk, hoe meer ik merk dat ik deze vorm van leiderschap niet alleen herken, maar dus ook dagelijks toepas. Het is zíen wat er is bij de ander. Het voelen wat ertoe doet en soms ook echt bewust kiezen hoe het anders kan en dan daarnaar handelen.
Als (interim) schoolleider gebruik ik deze skills door te luisteren voorbij de woorden. Ik bedoel daarmee dat ik in gesprekken met leraren let op stiltes die vallen, op de lichaamstaal van iemand en de energie die er in de ruimte is. Soms zegt iemand dat het “wel gaat”, terwijl alles in mij voelt dat dat niet zo is. Dan vertraag ik, stel een andere vraag, of laat een stilte vallen. Esthetisch leiderschap vraagt om durven vertrouwen op je eigen intuïtie zonder de professionaliteit los te laten.
Zijn deze esthetische skills belangrijk voor in je werk? Voor mij zijn ze essentieel. Ze maken het verschil tussen leiden en begeleiden en tussen sturen en samen bewegen. In een school waar mensen werken met hun hart en ziel, kun je niet alleen bezig zijn met plannen maken en de roosters invullen. Je kunt niet alleen een rationeel leider zijn.
Esthetisch leiderschap helpt mij om ruimte te maken voor menselijkheid, schoonheid voor het vak en aandacht voor elkaar. Het zorgt ervoor dat mensen zich gezien voelen en dat werkt door in alles. Zoals in motivatie, vertrouwen en de kwaliteit van het onderwijs. Ik gebruik ze daarom elke dag opnieuw. Soms bewust en soms vanuit mijn intuïtie, omdat goed leiderschap voor mij begint bij voelen wat klopt. En bij een kopje koffie uit een opgeruimde keuken.
