Als schoolleiders moeten we blijven proeven en experimenteren om onze eigen smaak te ontwikkelen. We verwachten van onze teams en leerlingen immers ook dat ze blijven leren en groeien. Voor mij betekent die ontwikkeling dat ik me aan het oriënteren ben op bestuurlijk leiderschap. Sinds oktober volg ik de leergang ‘Oriëntatie op bestuurlijk leiderschap’ bij AVS. Wat komt er allemaal op het bordje van een bestuurder terecht? Hoe verschillen de verantwoordelijkheden met die van een schoolleider?
Als onderdeel van de leergang mag ik een aantal dagen meelopen met een bestuurder. Ik mocht als het ware een kijkje nemen in de keuken van een ander. Zouden we dat allemaal niet eens moeten doen? Het menu voor de dag was divers, met onderwerpen variërend van samenwerking en personeelsbeleid tot kwetsbaarheid en leiderschap. Al snel werd duidelijk dat een bestuurder veel verschillende ingrediënten moet combineren om tot een werkbaar gerecht te komen.
Grenzen stellen in een tijd van verbinding
Tijdens deze dag mocht ik drie gesprekken bijwonen die de bestuurder had. Bij alle drie was het magische ingrediënt ‘samenwerken’. Het ging over leernetwerken, expertise uitwisselen, gezamenlijke scholing… Allemaal prachtig en noodzakelijk, maar het vraagt ook om richting en heldere grenzen. Tijdens een gesprek over regionale samenwerking werd er gevraagd: “Waar begint en eindigt de verantwoordelijkheid van een school?” Een vraag die bij mij bleef hangen. Want om écht goed te kunnen samenwerken, moeten we ook durven zeggen wat onze grenzen zijn. Het kan in de praktijk al snel te zwaar op de maag liggen. We moeten helder krijgen wat een school zelf aankan, en waar de regio ondersteuning moet bieden. Dit zette me aan het denken: verbinden betekent ‘niet alles op je bordje nemen’. Grenzen stellen is soms net zo belangrijk als ruimte geven. Juist daar, in die balans, kunnen we duurzaam bouwen aan samenwerking zonder overbelasting van onze scholen en teams.
Kwetsbaarheid als kracht
Een ander thema dat ik deze dag verschillende keren zag terugkomen, was de kracht van kwetsbaarheid. Leiderschap vraagt niet alleen om knopen doorhakken, maar ook om open durven zijn over de onzekerheden die daarbij komen kijken. Niet elk vraagstuk heeft een eenduidig antwoord, en soms zijn de oplossingen complexer dan we op het eerste gezicht denken. Wat me opviel, was hoe de bestuurder gesprekken benaderde zonder meteen haar eigen mening op tafel te leggen. Door ruimte te geven aan anderen en zelf soms ook te aarzelen, ontstond een dialoog waarin collega’s hun echte zorgen durfden uit te spreken. Dit is iets wat ik ook graag wil meenemen in mijn eigen werk: niet alles meteen willen oplossen, maar meer ruimte maken voor het proces. Soms heeft een gerecht simpelweg tijd nodig om op smaak te komen. En soms komt de beste oplossing pas naar boven als je het ongemak even laat bestaan.
Samen groeien, samen dragen
Aan het eind van deze ‘meeloopdag’ kwam ik tot nog een mooi inzicht; het gaat niet alleen om richting geven, maar het gaat om een veilige omgeving creëren waarin ieder teamlid durft bij te dragen aan die richting. Om samen sterker te worden, moet je mensen ruimte geven, maar ook helder zijn over ieders rol en verantwoordelijkheid. Dit alles binnen duidelijke grenzen, met de kracht van kwetsbaarheid en de waarde van open communicatie.
Laten we elkaar als schoolleiders blijven inspireren en uitdagen om te blijven groeien. Door verantwoordelijkheid te delen en elkaars inzichten te omarmen door de dialoog met elkaar aan te gaan, creëren we een cultuur waarin groei vanzelfsprekend is.
En onthoud: een goede schoolleider weet wanneer hij moet roeren, en wanneer hij gewoon de deksel op de pan moet laten.
Onze academie voor schoolleiders
De academie van AVS biedt een samenhangend, modern en actueel professionaliseringsaanbod voor elk niveau van leiderschap en ten aanzien van diverse thematiek (governance, organisatie- en leiderschapsontwikkeling, bedrijfsvoering, financiën, personeelsbeleid, communicatie, schoolomgeving en passend en inclusief onderwijs).
Bekijk ons aanbod
