Er is iets verleidelijks aan meteen beginnen. Zeker als schoolleider, gewend om te handelen, problemen op te lossen, mensen in beweging te krijgen. Dus als de geactualiseerde kerndoelen op tafel liggen, is de neiging begrijpelijk: laten we gaan ontwerpen.
Maar hoogleraar Nienke Nieveen gaf tijdens OCW Dichtbij op 31 maart jl. een interessante keynote. “Neem de tijd om samen betekenis te geven,” zegt ze. “Anders ga je langs elkaar heen werken.” Dat herken ik uit gesprekken met schoolleiders in het hele land. Wanneer teams de oriënterende fase overslaan en meteen aan de slag gaan met uitwerken, ontstaan er beelden naast elkaar die niet kloppen. Wat voor de één logisch voelt, roept bij een ander nog vragen op. Er is nog geen gezamenlijke basis gelegd. En dat is juist waar we bij AVS op inzetten.
De schoolleider als regisseur
Nienke beschrijft hoe curriculumimplementatie in fasen verloopt. In de eerste fase staan individuele vragen centraal: wat betekent de actualisatie voor mij? Wat betekent het voor de school in dit bestuur? Pas daarna verschuift de aandacht naar de uitvoering. Wat vinden we belangrijk, en hoe pakken we dat samen aan? Dat klinkt misschien traag. Maar het is juist dit ritme dat bepaalt of een school straks echt samenwerkt of naast elkaar. En die gezamenlijke verantwoordelijkheid voor alle kinderen is wat nodig is voor goed onderwijs.
Vanuit AVS beginnen we daarom altijd met de schoolleider. Zij kunnen bij uitstek het overzicht scheppen: wie hebben we nodig in dit proces? Wat kan het bestuur betekenen voor de school, voor leraren, voor leerlingen? Welke gesprekken hebben we te voeren, en binnen welk kader? Maar ook: Wat gaat er al goed? Want er ligt al een schooleigen curriculum. Er wordt al hard gewerkt. De kunst is om niet opnieuw te beginnen, maar voort te bouwen op wat er al is. Nienke Nieveen noemt dit ‘curriculumbewustzijn’; zicht krijgen op het grotere geheel en begrijpen hoe keuzes samenhangen. Oriënteren is geen vertraging. Het is een investering die later tijd bespaart en voorkomt dat mensen langs elkaar heen werken. Wil je als schoolleider grip krijgen op dat proces? Dan is de Leergang Curriculair Leiderschap een goede volgende stap.
