‘Samen het onderwijskundige gesprek aangaan’

regiobijeenkomst SLO

Schoolleiders denken mee over bruikbaarheid concept-kerndoelen Nederlands en rekenen/wiskunde in schoolpraktijk

AVS en SLO betrekken schoolleiders bij de actualisatie van de kerndoelen. In de zogenaamde ‘fase van beproeven’ krijgen schoolleiders met hun team de gelegenheid om het curriculum te toetsen op ‘bruikbaarheid in de onderwijspraktijk’. Van januari tot en met maart zijn er door het hele land regiobijeenkomsten. Zo was er ook een in Utrecht, waar schoolleiders en andere onderwijsprofessionals kennis maakten met en uitleg kregen over de concept-kerndoelen Nederlands en rekenen en wiskunde. Met elkaar gingen ze in gesprek, vulden een vragenlijst in en kregen ze een praktijkopdracht mee voor op school. Twee schoolleiders vertellen waarom ze meedoen aan dit traject en hoe ze hier op school mee aan de slag zijn gegaan.

“In ons jaarplan hebben we bepaald dat we aankomend schooljaar ons rekenonderwijs willen intensiveren. We willen ons rekenaanbod nog beter afstemmen op de onderwijsbehoeften van elk kind. Daarvoor richten we ons onder andere op de inhoudelijke samenhang van de leerlijn, het maken van onderbouwde keuzes in het leerstofaanbod en het stellen van prioriteiten. Voor goed rekenonderwijs is een stevig fundament nodig: de basis moet goed zijn. We zijn op onze fijne dorpsschool bezig met het in beeld brengen van ons rekenonderwijs, dus de SLO-bijeenkomst rondom het beproeven van de concept-kerndoelen rekenen en wiskunde sloot goed aan bij onze schoolambitie”, steekt Cinda Kerstens van wal, schoolleider van basisschool St. Antonius in Beesd.

Leefwereld kinderen

Kerstens is enthousiast over de praktijkopdracht die ze samen met haar team uitvoerde. In die opdracht maken de teamleden kennis met de concept-kerndoelen met gebruik van het spel waarmee het team kan inventariseren wat ze al doen op school en wat nieuw is. Ook kan het team voorbeeldmateriaal uitproberen. “Door de opdrachten komen de concept-kerndoelen tot leven. Wij zijn heel enthousiast over kerndoel 14 (‘de leerling herkent en gebruikt wiskunde in de dagelijkse en maatschappelijke situatie’) over betekenisvol rekenen, wat linkt aan ons thematische onderwijs. Hoe mooi is het als je de opdrachten direct kunt koppelen aan de leefwereld van de leerlingen.

“Wat zijn gangbare meetinstrumenten precies?”

De voorbeeldles gaat over een 14-jarige die ‘zijn gewicht in chocoladepasta’ wint, en of hij daar een jaar lang elke dag een boterham mee kan smeren. Zo’n opdracht is natuurlijk prachtig. Het kerndoel gaat meer leven en met het team bespreek je in hoeverre deze opdracht aansluit bij ons onderwijs. Samen kom je op leuke ideeën,  activiteiten als het in beeld brengen van het gewicht van verschillende potten chocoladepasta en het wegen van je eigen gewicht om gemaakte schattingen te onderzoeken. Dus het is vooral fijn om samen het onderwijskundige gesprek aan te gaan. Je wisselt kennis uit en leert veel van elkaar. Je hoort hoe het in een andere groep gaat en hoe dat aansluit bij een ander leerjaar. Samen ontdek je wat kinderen nodig hebben om een volgende stap te kunnen zetten.” Kerstens vindt dat de concept-kerndoelen voldoende ruimte laten om eigen keuzes te maken. Wel is ze van mening dat sommige concept-kerndoelen nog iets concreter kunnen. Als voorbeeld noemt zij kerndoel 13 waarin staat: ‘De leerling gebruikt gangbare meetinstrumenten en andere wiskundige instrumenten.’

Een verademing

Karin Helsen, schoolleider van basisschool de Witte Vlinder in Arnhem, deed ook mee aan het beproeven’ en vindt de conceptkerndoelen voor Nederlands een verademing: “Wij willen zelf ons onderwijs vormgeven. De kerndoelen waren ook wel erg verouderd (uit 2006) en gaven weinig houvast om je eigen onderwijs vorm te geven. Onze leerkrachten volgen de methode, maar zijn kritisch op wat ze wel en niet aanbieden.” Ook Kerstens vindt het prettig als je niet afhankelijk bent van een methode. “Het is mooi als een leerkracht meer eigenaar is en een eigen invulling kan geven aan de lessen.”

Ook Helsen ging enthousiast aan de slag met de praktijkopdracht. “Het was inspirerend om samen met je team te bespreken wat we nu al doen en wat nog een uitdaging is. De voorbeelden waren duidelijk en verhelderend, met veel extra literatuur erbij. Je kan daar goed een les mee geven. Ik vind het een verbetering hoe de conceptkerndoelen voor Nederlands zijn opgesteld. Het begint met een doelzin, dan een uitleg (‘het gaat hierbij om’) en dan een praktijkvoorbeeld (‘te denken valt aan’). Het is veel concreter nu en meer evidence informed. Toch is het taalgebruik hier en daar nog te abstract. Dat zie je aan het gebruik van woorden als ‘in aanraking komen met’, ‘verkennen’ of ‘ondersteunt het gebruik van’. Ook mag het nog duidelijker hoe de referentieniveaus zich verhouden tot de kerndoelen.” SLO brengt nog een advies over het referentiekader Taal en rekenen uit.

Aanpassing schoolbeleid

Beide schoolleiders denken na hoe ze hun lespraktijk of schoolbeleid gaan aanpassen. Helsen: “Ik vind het wel belangrijk dat de  kerndoelen gefaseerd worden ingevoerd. Eerst rekenen en wiskunde en Nederlands, maar niet alles tegelijk. Wij gaan sowieso verder met evidence informed werken.” Kerstens: “Wij gaan met een expert rekenonderwijs aan de slag met doelgericht werken en de doorgaande leerlijn. Waar staan de kinderen nu en wat hebben ze nodig? Dit resulteert in een rekenbeleidsplan.”

Sfeerimpressie regiobijeenkomst in Amsterdam d.d. 30-01-2024

Curriculumtraject

Om leraren en scholen te ondersteunen bij de implementatie, ontwikkelt SLO de komende tijd adequate leerlijnen en ondersteunende materialen. Dit is niet alleen handig voor leraren en schoolleiders, maar ook voor educatieve uitgeverijen, toetsontwikkelaars en andere onderwijsprofessionals.

AVS probeert schoolleiders zoveel mogelijk bij deze ontwikkeling te betrekken, zodat zij samen met hun teams proactief kunnen meedoen aan het proces van de actualisatie. De verwachting is dat de kerndoelen in de loop van 2025 in wetgeving worden vastgelegd. In het voorjaar is er nog een aantal regiobijeenkomsten voor de concept-kerndoelen rekenen/wiskunde en Nederlands. SLO levert in maart de concept-kerndoelen burgerschap en digitale geletterdheid op aan het ministerie van OCW, waarna schoolleiders en teams deze ook kunnen beproeven.  

Wil je op de hoogte blijven van de actualisatie van de kerndoelen? Bezoek het webplatform actualisatiekerndoelen.nl van SLO en meld je dan aan voor de nieuwsupdates.

Waarom actualiseren?

  • De kerndoelen zijn sinds 2006 niet meer geactualiseerd
  • Formulering is te globaal waardoor er (te) weinig sturing vanuit gaat
  • Beter aansluiten op de doorlopende leerlijnen en het referentiekader taal en rekenen
  • Referentiekader Taal en Rekenen en huidige kerndoelen sluiten onvoldoende aan

Links